لینک های دسترسی

اقتصاد کشور های آسیای مرکزی به سرعت در حال انکشاف است


منطقۀ پُر از غناي انرژئ آسياي مرکزي، با کشورهاي احاطه گرديده است که بازيگران اقتصاد جهاني بوده و به سرعت در حال انکشاف ميباشند.

برخي از متخصصين پيش بيني مي کنند که اين منطقه شايد ساحۀ کليدئ برخورد و اصطکاک تجارت و ترانزيت براي کشور هاي روسيه، چين، هند و اتحاديۀ اروپائي گردد.

اما آنها نيز هشدار ميدهند که پنج کشور آسياي ميانه ( قزاقستان، قرغزستان، تاجکستان، تُرکمنستان و ازُبکستان ) تا هنوز در راه انتقال به اقتصاد بازار آزاد، مجادله مي کنند.

در اين گزارش تحليلي، ژيلا فرانسيسچي خبر نگار صداي امريکا بر اقتصاد بالقوۀ منطقه و بعضي از مشکلاتي که اين پنج کشور آسياي ميانه بدان موجه اند، نظر انداخته است.

پس از سقوط اتحاد شوروي در سال ۱۹۹۱، بسياري از کشور هاي جهان چشم به منابع زير زمينئ آسياي مرکزي دوخته بودند که در عهد سُلطۀ نظام کمونيستي انکشاف نيافته بود.

اما وقتيکه بازار هاي اتحاد شوروي و تقاويها از بين رفتند، و پنج کشور نو ظهور آسياي ميانه بوجود آمدند، اين کشور ها در با رکود مواجه گرديده و با اصلاحات اقتصادي در مجادله شدند .

از سال ۲۰۰۰ بدينسو، اقتصاد اين پنج کشور، انکشاف نمود. بقرار گزارش بانک جهاني، رُشد اقتصادئ کشور هاي پنجگانۀ آسياي ميانه، بين ۷ تا ۸ فيصد در سال را نشان ميدهد.

بانک جهاني همچنان به رُشد اقتصادي به درجات مختلف بهبود، در امور تعاون اجتماعئ اين کشور ها، اشاره ميکند. موفقيت بيشتر نصيب قزاقستان است. این کشور اولين در بين پنج کشور آسیای میانه است که اصلاحات اقتصادي را آغاز کرد.

قزاقستان صاحب بزرگترين ذخاير نفت و گاز طبيعي در منطقه ميباشد. از سال ۲۰۰۰ بدينسو، بتدريج به صنايع نفتئ خود توسعه بخشيده است که به رُشد اقتصادئ آن، ۱۰ فيصد در هرسال افزوده است.

گُلناز شرف الدين اوڤا، متخصص امور آسياي مرکزي در يونورستئ اوهايو ميگويد: "قزاقستان اقتصادش را آزاد ساخت، دروازه ها را بروي سرمايه گذاريهاي مستقيم خارجي باز کرد و طئ سالهاي گذشته، انکشاف خوب اقتصادي داشته است.

موضوع ديگر قابل مقايسه بعد از قزاقستان، کشور قرغزستان است که آنهم به آزاد سازئ اقتصادش پرداخت اما فاقد منابع زير زميني بوده و موفقيت کمتري نصيب آن گرديد."

تُرکمنستان اصلاً به اصلاحات اقتصادي دست نبُرده و اقتصاد آن تقريباً بهمان شکل رهبري شدۀ دولت باقيمانده است. در اُزبکستان، سرمايه گذاريهاي خصوصئ کوچکتر وجود دارد، اما در بخش هاي بزرگ اقتصادي، طور مثال، فابريکه هاي بزرگ و صنعت پخته، توسط دولت کنترول مي شود.

کشور هاي مانند تاجکستان و قرغزستان، بايد با فقر مجادله نمايند. شرف الدين اوڤا ميگويد، حتي قزاقستان بحيث ستارۀ اقتصاد منطقه تا هنوز با آزمونهاي جدئ چون بيکارئ گُستُرده و فساد اداري مواجه ميباشد.

کارل مي ير، متخصص امور آسياي مرکزي در ( ورلد پبلک پاليسي انستيتوت ) در نيويارک، ميگويد: "پنج کشور آسياي ميانه از اصول قبول شده جوابدهي و شفافيت، بسيار عقب مانده ميباشد.

او ميگويد: " مشکل بزرگ در هر پنج کشور آسياي ميانه، رشوه دهي برای بدست آوردن امتياز تجارتي ميباشد. هرگاه شما با تاجران در هر يک از اين کشور ها که اقدام به تجارت ميکنند حرف بزنيد، آنها از مشکلاتي که بدان مواجه هستند، حرف مي زنند."

بعضي از متخصصين مدعي هستند که ترکمنستان و اُزبکستان علايمي از خود بروز داده اند که بعضاً به اصطلاح نفرين منابع ياد شده است که بموجب آن کشور هاي غني از منابع طبيعي، دست به قمار انکشاف اقتصادئ متزلزل ميزنند.

اوکسانا انتونيکو ، مدير انستيتوت بين المللئ مطالعات ستراتيژيک روسيه و اروپا آسيا که مقر آن در لندن است ميگويد: " آن کشور ها واقعاً نمونۀ از انکشاف نمي باشند که مشاغل کوچک را بوجود آورند که با فرهنگ عنعنوئ اين کشور ها مطابقت داشته باشد.

آنها شرکتهاي بزرگ را بوجود مي آورند که بر منابع کنترول داشته، توزيع سرمايه هاي حاصله بطور مثال از فروش طلا، يورانيم و پنبه، بدست دولت باشد.

آنها بايد به انکشاف اقتصادئ شان جدي فکر کنند، زيرا هرگاه آنها از تغير جهت دادن اقتصاد، و خلق کردن مشاغل تازه حمايت نکنند، يک نمونۀ نا موفق سياسئ غير کار آمد بوجود خواهد آمد که فرق بين دارا و نادار جامعه بسيار بزرگ خواهد بود.

انتونيکو علاوه ميدارد که در بعضي از کشور هاي آسياي ميانه ، نُخبگان سياسي تا ۸۰ در صد اقتصاد را کنرول مي کنند. اما او ميگويد، منطقه بخاطر منابع بزرگ انرژي و معادن آن، همچنان مرکز توجۀ بسياري از کشور ها قرار خواهد داشت.

جوهانس لين، مدير اجرائيوئ انستيتوت بروکينگز که مرکز آن در واشنگتن است، با اشاره به موقعيت ستراتيژيک منطقه ميگويد، اين کشور ها در قلب قدرت انکشافئ منطقه واقع شده اند.

جوهانس لين: "هرگاه به نقشۀ امروزي نگاه کنيد ، ملاحظه ميکنيد که ، اي کشور ها ، با قدرتهاي اقتصادئ مانند چين که اقتصاد آن بسرعت رُشد مي کند ، نيم قارۀ هند، و روسيه که اقتصاد آن بتدريج گُسترش مي يابد ، احاطه شده اند.

در حاليکه اقتصاد اروپا انکشاف سريع ندارد ، با آنهم يک بازار بالقوه و منبع سرمايه گزاري ميباشد. شرق ميانه نيز در حال حاضر با نفت خود، بخوبي پيشرفت مي کند.

آسياي ميانه در وسط قرار دارد آسياي مرکزي با زير بناي مُنکشف ، با امکانات پيشرفتۀ تجارت آسياي ميانه مي تواند مرکز فعاليتهاي اقتصادئ بزرگ آسيا اروپا گردد.

لين ميگويد، دول آسياي ميانه ازمشي هاي اقتصاد باهمي ، به چيز بيشتري ضرورت دارند. آنها همچنان به همکاريهاي فشرده تر منطقوي جهت استفادۀ اعظمي از اين فرصت ها، ضرورت دارند.

او ميگويد، سوال حتمي اين خواهد بود که از منابع طبيعئ شان چگونه استفاده خواهند کرد ، خاصتاً از نفت و گاز؟ آنها چگونه بدان ادامه داده و آنرا با طرز تدريس و معارف شان تطابُق دهند، و يک قوۀ کار واقعَاً قوي و کار آمدي را در زمينه بوجود آورند و چگونه با همدیگر و همسايگانشان همکاري خواهند کرد تا اطمينان حاصل گردد، از موقعيتهايشان که اکنون در مرکز فعالترين بخش اقتصادئ جهان قرار دارند، سود ببرند.

لين که يک متخصص سابق بانک جهاني براي منطقه بشمول همه کشور هاي همسايۀ آسياي مرکزي بوده است، خوشبختئ منطقه را درمنافع مشترک و انکشاف با ثبات در بين گروۀ کشور هاي آسياي ميانه مي داند.

XS
SM
MD
LG