هیات معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان میگوید که شمار زیادی از قربانیان چندین دهه درگیری مسلحانه در افغانستان، به عدالت، جبران خسارت و حمایت کافی دسترسی ندارند و هنوز هم از پیامد های عمیق فزیکی، روانی و اجتماعی رنج می برند.
یوناما عمدتا دورۀ درگیریهای مسلحانه از سال ۲۰۰۱ تا زمان تسلط طالبان را در ۱۵ اگست ۲۰۲۱ بررسی کرده و براساس مصاحبه با ۱۹۵ قربانی و اعضای خانوادههای آنان این گزارش را تهیه کرده است.
هیات معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان، در این گزارش گفته است: "۵۵ درصد افراد مصاحبهشده برای دسترسی به عدالت، دریافت خسارت یا هر شکل دیگری از احقاق حق شان، هیچ تلاشی نکرده بودند. در میان افرادی که برای دریافت کمک یا حسابدهی اقدام کرده بودند، ۶۴ درصد گفته اند که تلاشهای آنان نتیجهای در پی نداشته است."
آنان گفته اند که از جدی گرفته نشدن شکایتها و ترس از انتقامجویی، نگران بوده اند.
به گفتۀ این گزارش، این عدم اقدام تا حد زیادی ریشه در این باور داشت که "مسایل آنان جدی گرفته نمیشود، به شیوهای بیطرفانه یا شفاف با آن برخورد نمیشود یا از انتقامجویی میترسند."
بسیاری از مصاحبهشوندگان همچنان گفتند که آنان درست نمیدانند کجا یا چگونه میتوانند درخواست غرامت کنند."
یوناما که از سال ۲۰۰۹ قربانیان غیرنظامی را ثبت میکند، میگوید که حداقل ۴۰ هزار غیرنظامی در حملات انجام شده توسط شورشیان طالبان، (داعش)، و همچنین در جریان عملیات نیروهای مسلح جمهوری افغانستان یا ائتلاف بینالمللی به رهبری ایالات متحده کشته و ۷۷۰۰۰ نفر زخمی شدهاند.
قربانیان در تعامل با مقامها و ادارات از موانعی مانند مشکلات اداری، عدم دریافت پاسخ، احساس تبعیض و شفافیت محدود سخن گفته اند.
مشکلات عاطفی روانی
این نهاد ملل متحد میگوید که تقریباً تمام افراد مصاحبهشده، یعنی ۹۵ درصد، آسیبهای عاطفی یا روانی را گزارش کرده اند. این آسیبها شامل افسردگی، اضطراب، بازگشت ناگهانی خاطرات و دیگر علایم مرتبط با تروما بوده است.
جورجیت گانیون، معاون نمایندۀ ویژه منشی عمومی سازمان ملل متحد در افغانستان و مسوول یوناما گفته است: "مصاحبه های انجامشده نشاندهندۀعمق و گستردگی آسیب جمعی روانی (تروما) است که هنوز هم در جامعه افغان ادامه دارد."
گانیون افزوده است که اتفاقات گذشته هنوز هم بالای "بسیاری از قربانیان و خانواده های شان تاثیر میگذارد. کلید رسیدگی به نیازهای قربانیان، با پذیرفتن آسیب های وارد شده به آنان و تعهد واقعی با در مرکزیت قرار دادن حقوق و صدای آنان می باشد."
یوناما می گوید که بیشتر این افراد هنوز از دردهای مزمن رنج میبرند و یا در نتیجۀ جراحات دچار معلولیت شده اند. قربانیان همچنان گفته اند که توان پرداخت هزینههای تداوی، بازسازی منازل تخریبشده و حمایت از خانوادههایشان را ندارند.
به گفتۀ این گزارش، زنان بیوهشده در نتیجۀ درگیری نیز با عدم مصوونیت اقتصادی رو به اند. زیرا به گفتۀ این گزارش محدودیتهای وضعشده از سوی مقامات طالبان، دسترسی آنان را به کار محدود کرده است.
بااینحال وزارت خارجه طالبان به بخش حقوق بشر یوناما اطلاع داده که همه افراد دارای معلولیت، و همچنین خانوادههای شهدا، یتیمان و بیوهها، توسط وزارت امور شهدا و معلولین طالبان ثبت نام شده و کمکهای نقدی ماهانه دریافت کردهاند.
آسیبهای جسمی
آسیبهای جسمی نیز همچنان پیامدهای درگیری برای قربانیان است. بر اساس این گزارش، ۸۵ درصد مصاحبهشوندگان گفته اند که در نتیجۀ درگیریهای مسلحانه، آسیب جسمی دیده اند.
قربانیان مصاحبهشونده جبران خسارت را مهمترین نیاز خود دانسته اند. گزارش یوناما حاکیست که در میان مصاحبهشوندهها "۱۸ درصد جبران خسارت مالی، ۴۸ درصد دسترسی به عدالت و ۴۷ درصد جلوگیری از تکرات تخلفات را مطرح کرده اند."
دفتر معاونت سازمان ملل متحد در این گزارش از همۀ طرفهای مسوول در قبال درگیری میخواهد از تلاشها برای حسابدهی حمایت کنند و حقوق و نیازهای قربانیان را در مرکز اقدامات خود قرار دهند.
یوناما همچنان از حکومتهای عضو سازمان ملل متحد خواسته است کمکهای بشری را به افغانستان بر اساس نیازها و الولیتهای قربانیان درگیری های مسلحانه فراهم کنند.
گروه