مقامهای سازمان ملل متحد، دپلوماتها و فعالان حقوق زن روز دوشنبه ۲۱ سپتمبر درنشست که در حاشیه هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل برگزار شده بود، بر قرار گرفتن حقوق زنان و دختران افغانستان در محراق تعامل جامعه جهانی با طالبان تأکید کردند.
آنان گفتند که با گذشته پنج سال از روی کار آمدن طالبان، محدودیتهای گسترده علیه زنان و دختران همچنان ادامه دارد و جامعه جهانی باید از ابراز نگرانی فراتر رفته و برای پاسخگویی، عدالت و مشارکت معنادار زنان در آینده سیاسی افغانستان اقدام کند.
ولکر تورک، کمیشنر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد، گفت که حقوق زنان و دختران باید در مرکز تعامل جامعه جهانی با طالبان باشد. او افزود که جهان هنوز به اندازه کافی درباره نقض حقوق بشر در افغانستان و پیامدهای آن برای زنان موضع نگرفته است.
او افزود :"اگر کشوری تعهدات مشخص خود را به آشکارترین شکل نقض کند و در عمل یک نظام اپارتاید جنسیتی ایجاد کند، این موضوع به یک نگرانی بینالمللی تبدیل میشود و نیاز است آنچه واقعاً در افغانستان اتفاق میافتد را نشان دهیم و با نام مشخص آن ]اپارتاید جنسیتیج[ بیان کنیم".
تورک با اشاره به فرمان های صادرشده از سوی طالبان در مورد وضع محدودیتها بر زنان گفت که نمیشود نیمی از جمعیت با دستکم ۲۰۰ فرمان سرکوب شود.
تورک همچنین بر پاسخگو قرار دادن عاملان نقض حقوق بشر تاکید کرد و به حکمهای محکمه بینالمللی جرایم در برابر رهبر طالبان و رییس محکمه عالی این گروه اشاره کرد.
او گفت: "هیچ تردیدی ندارم که مسیر پاسخگویی بسیار مهم است... امیدوارم روزی این دو نفر بازداشت و به عدالت سپرده شوند."
به گفتهٔ تورک، این حکمها بر اساس اتهام جنایت علیه بشریت از طریق آزار و اذیت بر مبنای جنسیت صادر شدهاند. او همچنین از تلاشها برای گنجاندن "آپارتاید جنسیتی" در بحثهای مربوط به جنایت علیه بشریت حمایت کرد.
این نخستین بار نیست که ولکر ترک نسبت به وضعیت حقوق بشر در افغانستان هشدار میدهد.
او در ۲۶ فبروری ۲۰۲۶، در شصتویکمین نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد، گفته بود که افغانستان به "گورستان حقوق بشر" مبدل شده است.
هلن مکنتی، وزیر خارجه ایرلند، یکی دیگری از شرکت کننده گان این نشست گفت که جهان باید مسله پاسخگویی طالبان در افغانستان را جدی بگیرد.
او گفت دولتها درباره وضعیت زنان و دختران افغانستان به اندازه کافی صحبت کرده اند و اکنون زمان اقدام عملی است.
مکنتی افزود: "باید از هر تریبونی که در اختیار داریم، چه سیاسی و چه در عرصههای دیگر، استفاده کنیم؛ نه فقط برای اعلام همبستگی، بلکه برای اقدام در برابر فجایعی که در حال وقوع است."
او تأکید کرد که زنان افغان باید در محراق تصمیمگیریها حضور داشته باشند و تجربه نشان داده است که حضور آنان در روندهای تصمیمگیری میتواند به نتایج بهتری منجر شود.
ملاله یوسفزی، فعال آموزش دختران، نیز از رهبران جهان خواست تا زنان و دختران افغانستان را فراموش نکنند و برای پایان دادن به سرکوب آنان اقدام کنند.
وی گفت که زنان افغان با وجود حذف از زندگی عمومی، همچنان در برابر آنچه او "اپارتاید جنسیتی طالبان" خواند، مقاومت میکنند.
او گفت: "چیزی که آنجا اتفاق میافتد اپارتاید جنسیتی است. این سرکوب سیستماتیک زنان و دختران است و باید به همین نام یاد شود."
ملاله یوسفزی افزود که دختران افغان، با وجود محدودیتها، همچنان برای ادامهٔ آموزش تلاش میکنند و برخی از آنان در مکاتب مخفی درس میخوانند. به گفتهٔ او، یکی از دختران افغان گفته است که حتی کتاب خواندن به تنهایی در اتاقش برایش "یک عمل مقاومت" است.
در همین حال، شماری از کارشناسان و فعالان حقوق زن در نشستی دیگر در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل گفتند که کاهش جنگ در افغانستان به معنای صلح نیست و بدون مشارکت زنان، عدالت و یک روند سیاسی فراگیر و صلح پایدار در این کشور ممکن نخواهد بود.
این نشست تحت عنوان "زنان، صلح، عدالت و آشتی ملی در افغانستان" برگزار شده بود. سخنرانان گفتند که افغانستان با وجود کاهش جنگ، همچنان با بحرانهای عمیق سیاسی، حقوق بشری، اقتصادی و اجتماعی روبهرو است.
عادله راز، سفیر پیشین افغانستان در امریکا، میلان ورویر، سفیر پیشین امریکا در امور زنان در سطح جهان، کترین یاکوبسدوتیر، صدر اعظم پیشین آیسلند، و نصیر احمد فایق، سرپرست نمایندگی دایمی افغانستان در سازمان ملل متحد، از سخنرانان این نشست بودند.
طالبان در گذشته گزارشهای سازمان ملل متحد و سایر نهادهای مدافع حقوق بشر درباره نقض حقوق زنان و دختران را رد کرده و گفتهاند که حقوق زنان در افغانستان در چارچوب "شریعت اسلامی" و "فرهنگ افغانی" تامین شده است. طالبان همچنین محدودیتهای وضعشده بر زنان را موضوع داخلی افغانستان خواندهاند.
گروه