تغییر مصرف مخدرات در افغانستان؛ از تریاک به مسکن‌ها

ادارۀ مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل متحد اعلام کرده است که افغانستان شاهد چرخش در نوعیت مصرف مواد مخدر است.

این اداره در گزارش جهانی مواد مخدر ۲۰۲۵ اعلام کرده است که پس از ممنوعیت کشت خشخاش از سوی طالبان در افغانستان، تولید تریاک این کشور از سال ۲۰۲۳، حدود ۹۵ درصد کاهش یافته است.

این گزارش که روز جمعه ۲۶ جون نشر شد، هشدار می‌دهد که هم‌زمان با کاهش عرضه هرویین، خطر گسترش مواد نشه‌آور مصنوعی و فعالیت شبکه‌های جرایم سازمان‌یافته در حال افزایش است.

به گفته UNODC، تولید تریاک در افغانستان پس از ممنوعیت کشت خشخاش در سال ۲۰۲۲ همچنان در سطح بسیار پایین باقی مانده است. این نهاد می‌گوید که کاهش عرضه هرویین ممکن است با پایان یافتن ذخایر موجود، بازارهای غیرقانونی را به سمت مواد نشه‌آور مصنوعی، از جمله نیتازین‌ها، سوق دهد؛ موادی که خطر مرگ ناشی از مصرف بیش از حد را افزایش می‌دهند.

برایس پاردو پژوهشگر گزارش مواد مخدر سازمان ملل متحد در پاسخ به پرسش صدای امریکا گفت که یک پژوهش جداگانه در بارۀ نحوۀ مصرف مواد مخدر در افغانستان نشان می‌دهد که در سال های اخیر تغییر قابل توجهی در نوع مواد مصرفی به وجود آمده و مصرف از تریاک به سمت دواها مثل مسکن ها و آرام‌بخش‌ها در حال افزایش است.

برایس پاردو گفت: "بنابراین به نظر می‌رسد که ممنوعیت در آنجا بر جمعیت مصرف‌کنندگان تأثیر گذاشته است. در میان مصرف کنندگان که تحت نظرسنجی قرار گرفته اند، افرادی اند که در حاشیه قرار داشته و مردها اند. این افراد جوان اند و ما معلومات قابل اعتماد در بارۀ زنان در دسترس نداشتیم و نتوانستیم برای جمعیت زنان بررسی و تخمین‌های ارایه دهیم."

در گزارش مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل متحد آمده است که مصرف مواد مخدر در جهان همچنان رو به افزایش بوده و در سال ۲۰۲۴ حدود ۳۳۱ میلیون نفر، معادل یک نفر در هر ۱۶ نفر، کم از کم یک بار مواد مخدر مصرف کرده اند.

در گزارش آمده است که باوجود اینکه مینمار اکنون بزرگترین تولید کنندۀ تریاک جهان است، تولیدات آن کشور نتوانسته است کمبود ناشی از تولید افغانستان را جبران کند.

این نهاد تخمین می کند که ذخایر تریاک موجود در افغانستان و کشورهای اطراف آن تا پایان سال ۲۰۲۶ دوام خواهد آورد و پس از آن، بازارهای وابسته به تریاک افغانستان با کمبود جدی رو به رو شده و احتمال روی آوردن آنان به مواد مخدر مصنوعی مانند فنتانیل و نیتازین‌ها افزایش خواهد یافت.

در این گزارش تأکید شده است که کاهش کشت خشخاش به‌تنهایی برای حل بحران مواد مخدر کافی نیست. UNODC خواستار سرمایه‌گذاری در معیشت جایگزین برای زارعین افغان، توسعه اقتصادی مناطق روستایی و تقویت همکاری‌های منطقه‌ای شده و هشدار داده است که بدون این اقدامات، خطر ظهور بازارهای جدید مواد مخدر و گسترش قاچاق همچنان پابرجا خواهد ماند.