سازمان دیدبان حقوق بشر با نشر گزارش تازه، وضعیت حقوق بشر در افغانستان تحت سلطه طالبان در پنج سال گذشته را بررسی کرده و گفته است که مردم افغانستان یکی از بدترین بحرانهای بشری را در جهان تجربه می کنند.
سازمان دیدبان حقوق بشر میگوید که طالبان از زمان به قدرت رسیدن در ماه اگست سال ۲۰۲۱، یکی از وخیمترین بحرانهای حقوق بشر در جهان را به بار آورده اند.
سرکوب سیستماتیک زنان و دختران، حمله به رسانهها و مخالفان، بازداشتهای خودسرانه و یک وضعیت اضطراری شدید انسانی اکنون تقریباً ۴۰٪ از جمعیت را تحت تاثیر قرار داده است.
این گزارش در اشاره به وضعیت زنان و دختران می نویسد که افغانستان همچنان تنها کشوری است که دختران را از تحصیل پس از صنف ششم منع می کند. قوانین طالبان کار زنان، رفت و آمد و زندگی عمومی آنان را به شدت محدود کرده است.
محتسبان امر به معروف و نهی از منکر به محلهای کار حمله می کند، فضاهای عمومی را زیر نظر دارد و زنان را به دلیل نقض قوانین پوشش، خودسرانه دستگیر می کند.
فرشته عباسی پژوهشگر افغانستان در دیدبان حقوق بشر می گوید:" در پنج سال گذشته طالبان افغانستان را تبدیل به یکی از بدترین بحران های حقوق بشری کردند و حقوق اساسی و بنیادی شهروندان افغانستان را از آنها گرفته اند. زنان در داخل افغانستان با محدودیت های شدید روبرو استند."
گزارش حاکیست که رسانهها و آزادی بیان سرکوب می شوند، بیش از ۱۷ میلیون نفر (تقریباً ۴۰٪ از جمعیت) با ناامنی حاد غذایی روبرو اند. به همین ترتیب بازگشت اجباری مهاجران افغان از کشورهای همسایه، آنان را در معرض آزار و اذیت، بازداشت و آسیب جدی قرار میدهد.
ایران و پاکستان در بیش از یک سال گذشته، میلیونها مهاجر افغان را به افغانستان اخراج کرده اند. آلمان از سال ۲۰۲۴ پروازهای اخراج را از سر گرفته و گسترش داده است.
مقامات اتحادیه اروپا در جون ۲۰۲۶ میزبان هیاتی از طالبان در بروکسل بودند تا در مورد مهاجرت بحث کنند.
فرشته عباسی طالبان را مقصر اصلی کاهش کمک های بشری به افغانستان می داند و می گوید:" مردم افغانستان به خاطر محدودیت طالبان با خطر گرسنگی روبرو استند. کمک های خارجی که به افغانستان فرستاده میشد شدیدا کاهش پیدا کرده."
نیروهای طالبان پنج سال قبل در ۱۵ اگست ۲۰۲۱ کابل را تصرف کردند.
دیدبان حقوق بشر ، یک جدول زمانی پنج ساله از موارد نقض حقوق بشر منتشر کرد که شامل قتلهای انتقامجویانه، مسدودی رسانهها، ممنوعیت آموزش دختران در مکاتب متوسطه، لیسه و دانشگاهها، شکنجۀ زنان معترض، هدف قرار دادن افراد دگرباش جنسی، فروپاشی مراقبتهای صحی و رسمی سازی آزار و اذیت جنسیتی به عنوان جنایتی علیه بشریت، است.
دیدبان حقوق بشر یک سلسله سفارشهایی را برای رسیدگی به وضعیت بشری در افغانستان ارایه کرده است، از جمله پایان دادن به تمام بازگشتهای اجباری افغانها، حفظ و افزایش بودجه بشردوستانه به مردم افغانستان، حمایت کامل از میکانیزم تحقیقاتی جدید سازمان ملل و تلاشهای محکمه بینالمللی جرایم، فشار بر طالبان برای لغو تمام محدودیتها علیه زنان و دختران.
با وصف انتقادهای بینالمللی از وضعیت حقوق بشر در افغانستان، طالبان همواره این گزارشها را رد کرده و مدعی اند که حقوق بشری مردم افغانستان به شمول حقوق زنان و دختران در چارچوب شریعت اسلام و فرهنگ مردم افغانستان تامین شده است.