صندوق پولی سازمان ملل متحد برای حمایت از کودکان (یونیسف) در مصاحبۀ اختصاصی با صدای امریکا گفته است که نزدیک به ۸۹ درصد کودکان ده‌ساله در افغانستان توانایی خواندن و نوشتن جمله‌های ساده را ندارند؛ آماری که نشان‌دهندۀ بحران عمیق کیفیت آموزش در این کشور است.
دنیل تیمه، رییس بخش ارتباطات دفتر یونیسف در افغانستان، در مصاحبه با سحر عظیمی گفت که تنها حدود ۵۰ درصد کودکان در سن آموزش ابتدایی در افغانستان به مکاتب دولتی می‌روند و حتا بسیاری از کودکانی که به مکتب دسترسی دارند، مهارت‌های ابتدایی خواندن، نوشتن و حساب را به‌گونۀ کافی فرا نمی‌گیرند.
تیمه گفت: "بسیار نگران‌کننده این است که از هر نه کودک ده‌ساله، تنها یکی آن می‌تواند جمله‌های ساده را بخواند و بنویسد. وضعیت در بخش ریاضیات نیز مشابه است."
به گفتۀ این مقام یونیسف، بحران آموزش در افغانستان تنها به ممنوعیت آموزش دختران بالاتر از صنف ششم محدود نمی‌شود، بلکه کیفیت پایین آموزش ابتدایی نیز آیندۀ میلیون‌ها کودک را با خطر مواجه کرده است.
او افزود که اگر ممنوعیت آموزش متوسطه برای دختران همین فردا نیز لغو شود، بسیاری از کودکان به دلیل ضعف آموزش ابتدایی، آمادگی لازم برای ادامۀ تحصیل را نخواهند داشت.
یونیسف می‌گوید که برای بهبود این وضعیت، برنامه‌هایی را در زمینۀ بازسازی و ساخت مکاتب، آموزش معلمان و فراهم‌سازی مواد درسی اجرا کرده است.
به گفتۀ تیمه، این نهاد در سال گذشته حدود ۲۴۰ مکتب ساخته و برای نزدیک به ۵۰ هزار معلم آموزش‌های تکمیلی فراهم کرده است. همچنان حدود ۸۰۰ تا ۹۰۰ معلم زن نیز از برنامه‌های آموزشی یونیسف بهره‌مند شده‌اند.
با این حال، او هشدار داد که کاهش کمک‌های بین‌المللی، ادامۀ این برنامه‌ها را با چالش مواجه کرده است.
پیامدهای ممنوعیت آموزش دختران؛ از ازدواج زودهنگام تا کمبود داکتران زن
رییس بخش ارتباطات یونیسف در افغانستان در بخش دیگری از این مصاحبه گفت که محرومیت دختران از آموزش متوسطه، پیامدهایی فراتر از نظام آموزشی دارد و بر سلامت، آیندۀ اقتصادی و وضعیت اجتماعی افغانستان نیز تاثیر می‌گذارد.
به گفتۀ او، دخترانی که از مکتب محروم می‌شوند، بیشتر در معرض ازدواج زودهنگام قرار می‌گیرند و این وضعیت می‌تواند بر سلامت روانی و جسمی آنان و حتا سلامت فرزندان آینده‌شان تاثیر بگذارد.
تیمه افزود که ممنوعیت آموزش دختران به کمبود روزافزون معلمان زن، نرس‌ها و داکتران زن نیز منجر می‌شود؛ موضوعی که می‌تواند دسترسی زنان و دختران به خدمات صحی را در سال‌های آینده محدودتر کند.
او گفت: "ما از هم‌اکنون شاهد کمبود فزایندۀ معلمان زن و کارمندان صحی زن، به‌شمول نرس‌ها و داکتران استیم."
این مقام یونیسف تاکید کرد که به دلایل فرهنگی و مذهبی، بسیاری از خانواده‌های افغان ترجیح می‌دهند که زنان و دختران‌شان از سوی کارمندان صحی زن معاینه و درمان شوند. از همین رو، کاهش شمار زنان متخصص در بخش صحت می‌تواند پیامدهای جدی برای دسترسی زنان به خدمات درمانی داشته باشد.
تیمه گفت که یونیسف همچنان برای لغو ممنوعیت آموزش دختران تلاش می‌کند و در گفتگو با مقام‌های طالبان، شواهدی از پیامدهای اقتصادی و اجتماعی این محدودیت‌ها را ارایه می‌کند.
او افزود که با وجود این تلاش‌ها، ممنوعیت آموزش دختران همچنان پابرجاست.
بحران سوتغذیه؛ ۳.۷ میلیون کودک در معرض خطر
در کنار بحران آموزش، یونیسف از وخامت وضعیت سوتغذیۀ کودکان در افغانستان نیز هشدار داده است.
دنیل تیمه گفت که در حال حاضر حدود ۳.۷ میلیون کودک در افغانستان به سوتغذیۀ حاد مبتلا اند و بر اساس تازه‌ترین اطلاعات، پیش‌بینی می‌شود که این رقم در سال آینده به چهار میلیون کودک افزایش یابد.
به گفتۀ او، حدود یک میلیون و ۶۰۰ هزار کودک در وضعیت بحرانی قرار دارند و برای زنده ماندن به مواد غذایی درمانی، شیر درمانی و مراقبت‌های فوری صحی نیاز دارند.
این مقام یونیسف خشکسالی، تغییرات اقلیمی، فقر گسترده و بازگشت میلیون‌ها مهاجر افغان از کشورهای همسایه را از عوامل تشدیدکنندۀ بحران سوتغذیه عنوان کرد.
او با اشاره به سفر اخیرش به ولایت دایکندی گفت که شماری از باشندگان محل، زمین‌های زراعتی رهاشدۀ خود را به دلیل کمبود آب به او نشان داده‌اند.
تیمه همچنان از تجربۀ تکان‌دهندۀ خود در یکی از شفاخانه‌های ننگرهار یاد کرد؛ جایی که به گفتۀ او، چهار کودک زیر دو سال مبتلا به سوتغذیۀ شدید، در یک بستر کوچک شفاخانه برای زنده ماندن بستر شده بودند.
او گفت: "دیدن چنین وضعیتی دلخراش است. آنچه این وضعیت را دردناک‌تر می‌سازد، این است که ما می‌دانیم چگونه می‌توانیم به این کودکان کمک کنیم، اما به بودجه نیاز داریم."
کاهش کمک‌های جهانی و نگرانی از افزایش مرگ‌ومیر کودکان
یونیسف می‌گوید که برنامۀ تغذیۀ این نهاد در افغانستان در حال حاضر تنها ۳۰ درصد بودجۀ مورد نیاز خود را دریافت کرده است.
به گفتۀ تیمه، کمبود منابع مالی سبب بسته‌شدن شماری از مراکز تغذیه و خدمات صحی شده و توانایی نهادهای امدادرسان را برای درمان کودکان مبتلا به سوتغذیه و اجرای برنامه‌های پیشگیرانه، به‌ویژه در مناطق دورافتاده، کاهش داده است.
او هشدار داد که ادامۀ این وضعیت می‌تواند به افزایش مرگ‌ومیر کودکان منجر شود.
رییس بخش ارتباطات یونیسف در افغانستان از جامعۀ جهانی خواست تا کمک‌های بشردوستانه را به نیازمندان در افغانستان ادامه دهد و تاکید کرد که کودکان نباید قربانی وضعیت سیاسی شوند.
تیمه گفت: "کودکان در افغانستان هیچ نقشی در وضعیت سیاسی ندارند. آنان از سوتغذیه، فقر، دسترسی محدود به خدمات صحی و کمبود آب آشامیدنی سالم رنج می‌برند. ما می‌توانیم به آنان کمک کنیم تا زنده بمانند، اما برای این کار به حمایت مالی دوامدار نیاز داریم."
نظارت برای جلوگیری از انحراف کمک‌ها
در پاسخ به پرسش صدای امریکا دربارۀ گزارش‌های مربوط به انحراف کمک‌های بشردوستانه از سوی طالبان، تیمه گفت که یونیسف تدابیر نظارتی و ارزیابی خطر را افزایش داده است تا اطمینان حاصل شود کمک‌ها به افراد نیازمند می‌رسد.
او افزود که روند بررسی و استخدام کارمندان و نهادهای همکار محلی نیز تقویت شده و نظارت‌های بیشتری برای کاهش خطر سواستفاده از کمک‌ها در نظر گرفته شده است.
به گفتۀ تیمه، هرچند خطر انحراف کمک‌ها در محیط‌های عملیاتی وجود دارد، یونیسف برای کاهش این خطر اقدامات پیشگیرانه انجام داده و نتایج مثبتی مشاهده کرده است.
این هشدارها در حالی مطرح می‌شود که افغانستان با بحران هم‌زمان آموزش، فقر و سوتغذیۀ کودکان روبه‌رو است؛ بحران‌هایی که به گفتۀ یونیسف، بدون ادامۀ حمایت‌های بین‌المللی می‌توانند پیامدهای جدی‌تری برای نسل آیندۀ این کشور داشته باشند.
سازمان ملل متحد برای ارایۀ کمک‌های بشری به نیازمندان در افغانستان بودجۀ ۱.۷ میلیارد دالری را در سال ۲۰۲۶ تقاضا کرده بود، اما تا اکنون که یک و نیم ماه دیگر به پایان سال باقی مانده است، کمک کنندگان تنها ۵۶۲میلیون دالر این بودجه را فراهم کرده اند.