سوقصد اخیر علیه دونالد ترمپ، رییس جمهور پیشین و نامزد جمهوریخواه در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۲۴ ایالات متحده، یکبار دیگر تاریخ ترورها و سوقصدهای سیاسی را در ایالات متحده و سایر کشورهای جهان به اذهان تازه کرده است.
بر اساس یافتههای مرکز مبارزه با تروریزم اکادمی نظامی وست پاینت، سوقصد سیاسی همواره بخشی از تاریخ بشریت بوده و اغلباً در کشورهایی به وقوع پیوسته است که در آن رقابت سیاسی محدود، فضای قطبی سیاسی قوی و چند پارچگی موجود بوده است. در این گزارش که در سال ۲۰۱۵ نشر شد، آمده است که چنین وضعیت به کاهش مشروعیت سیاسی و افزایش خشونت، به ویژه در جریان انتخابات و تنشهای داخلی منجر میشود.
ایالات متحده در طول تاریخ خود شاهد سوقصدهای متعدد سیاسی بر روسای جمهور و رهبران سیاسی بوده است، اما کشورهای امروزی جنوب آسیا به شمول افغانستان، در بیش از نیم قرن گذشته شاهد موارد زیادی از این چنین ترورهای سیاسی بوده است.
مرکز مبارزه با دهشت افگنی در گزارش خود گفته است که ترورهای سیاسی در جنوب آسیا در دههای اخیر متکرر شده و ۷۶ درصد این ترورها از اواسط دهۀ ۱۹۸۰ به اینسو به وقوع پیوسته است.
افغانستان:
محمد داوود خان، نخستین رییس جمهور افغانستان، همراه با خانوادهاش به تاریخ هفتم ثور ۱۳۵۷ برابر به ۲۷ اپریل ۱۹۷۸ در اثر کودتای به رهبری چپگرایان حزب دموکراتیک خلق افغانستان کشته شدند و حکومت به حمایت اتحاد شوروی در افغانستان رویکار آمد.
نور محمد ترکی، نخستین رییس جمهور تحت حمایت اتحاد شوروی در افغانستان، به تاریخ نهم اکتوبر ۱۹۷۹ به دستور حفیظالله امین، صدر اعظم آن وقت افغانستان کشته شد و در پی آن سرکوب دگراندیشان سیاسی آغاز و زمینه برای اشغال افغانستان توسط قشون سرخ اتحاد شوروی فراهم شد.
حفیظالله امین که پس از کشته شدن ترکی به قدرت رسید، به تاریخ ۲۷ دسمبر ۱۹۷۹ توسط نیروهای ویژه قشون سرخ اتحاد شوروی در قصر تاجبیگ در کابل کشته شد. پس از کشته شدن امین، قشون سرخ وارد افغانستان شد و فصل چند دهه جنگ در آن کشور گشوده شد.
محمد نجیبالله، رییس جمهور پیشین افغانستان، به تاریخ ۲۷ سپتمبر ۱۹۹۶ پس از تصرف شهر کابل توسط گروه طالبان، از دفتر ملل متحد بیرون کشیده شد و پس از شکنجه در چهارراهی آریانای شهر کابل به دار آویخته شد.
برهانالدین ربانی، رییس جمهور پیشین افغانستان، به تاریخ ۲۰ سپتمبر ۲۰۱۱ زمانیکه رییس شورای عالی صلح افغانستان بود، توسط یک بمگذار انتحاری طالبان که خود را فرستادۀ این گروه معرفی کرده بود، ترور شد.
بنگلهدیش:
شیخ مجیبالرحمان، که برخی او را بنیانگذار بنگلهدیش میپندارند، به تاریخ ۱۵ اگست ۱۹۷۵ یکجا با اکثر اعضای خانوادهاش در نتیجهٔ کودتای به رهبری افسران اردو کشته شد. سپس حکومت نظامی در بنگلهدیش اعلام شد و آن کشور وارد دورهای از بیثباتی سیاسی شد.
ضیاالرحمان، رییس جمهور پیشین بنگله دیش به تاریخ ۳۰ می ۱۹۸۱ یکجا با شش محافظ و دو دستیارش در جریان کودتای نظامی کشته شد. مرگ او منجر به افزایش تدریجی حاکمیت نظامی در بنگلهدیش شد.
هند:
مهاتما گاندی، در ۳۰ جنوری ۱۹۴۸ توسط یک فعال سیاسی ملیگرای هندو ترور شد. قاتل گاندی بعدها گفت که همدلی گاندی با مسلمانان وی را ناراض و خشمگین کرده بود و از این رو به این کار اقدام کرد. مرگ گاندی منجر به تقاضاها برای اتحاد ملی شد، تا جاییکه جواهر لعل نهرو و والاببهای پتیل، به خاطر متحد کردن هند اختلافات شان را کنار گذاشتند.
اندرا گاندی، صدر اعظم پیشین هند، به تاریخ ۳۱ اکتوبر ۱۹۸۴ توسط دو محافظش که هر دو سیک بودند، در اقامتگاه رسمیاش کشته شد. ظاهراً انگیزۀ این ترور، عملیات نظامی بر یک زیارتگاه مشهور سیکها بود. این رویداد منجر به شورشها بر ضد سیکها و تشنج قابل ملاحظۀ سیاسی در هند شد.
راجیف گاندی، صدر اعظم پیشین هند به تاریخ ۲۱ می ۱۹۹۱ در حملۀ انتحاری توسط موتر بمگاری شده که توسط یک عضو گروه ببرهای تامیل انجام شد، به قتل رسید. این رویداد منجر به سرکوب گروه آزادیخواه ببرهای تامیل و تغییر رویکرد سیاسی هند در برابر سریلانکا شد.
نیپال
شاه بریندرا به تاریخ اول جون ۲۰۰۱ یکجا با هشت عضو خانوادهاش توسط دیپندرا، ولیعهد آن کشور در جریان یک مهمانی خانوادگی در قصر سلطنتی در کتماندو کشته شد. این رویداد سبب فروپاشی نظام سلطنتی و تغییرات عمدۀ سیاسی در نیپال شد.
پاکستان:
لیاقت علی خان، نخستین صدر اعظم پاکستان به تاریخ ۱۶ اکتوبر ۱۹۵۱ در جریان یک گردهمایی سیاسی در شهر راولپندی در اثر اصابت گلوله زخمی و سپس در شفاخانه جان سپرد.
مهاجم توسط پولیس کشته شد، اما این قضیه برای همیشه حل ناشده ماند. این رویداد پاکستان را از مسیر دموکراسی منحرف کرد و هفت سال بعد رهبر نظامی آن کشور قدرت را در دست گرفت.
بینظیر بوتو، صدر اعظم پیشین پاکستان به تاریخ ۲۷ دسمبر ۲۰۰۷ در جریان یک گردهمایی سیاسی در اثر انفجار انتحاری و گلولهباری مابعد آن کشته شد. این رویداد سبب موجی از خشونت و تظاهرات در پاکستان شد.
عمران خان، صدر اعظم پیشین پاکستان به تاریخ سوم نومبر ۲۰۲۲ از یک سوقصد جان سالم به در برد. او که تظاهرات ضد دولتی را رهبری میکرد در اثر اصابت گلولۀ یک مهاجم زخمی شد.
سریلانکا:
سولومون باندارانایک، چهارمین صدر اعظم سریلانکا در ۲۶ سپتمبر ۱۹۵۹ در اثر گلوله باری یک راهب بودایی در اقامتگاهش کشته شد.
راناسینگ پریماداسا، سومین رییس جمهور سریلانکا به تاریخ اول می ۱۹۹۳ با ۲۳ نفر دیګر در یک بم گذاری که مسوول آن گروه آزادیخواه ببرهای تامیل بود، کشته شد. این رویداد سبب تشدید جنگ داخلی شد و حکومت را واداشت که بیشتر از پیش به سرکوب ببرهای تامیل بپردازد.