دیدبان حقوق بشر میگوید که طالبان به سرکوب گستردۀ زنان و دختران در افغانستان ادامه داده و این کشور با تضعیف خدمات صحی، عدم مصوونیت غذایی، تشدید بحران انسانی، ناپدیدشدنهای اجباری و کشتارهای فراقضایی مواجه است.
این نهاد در آستانۀ پنجمین سالگرد حاکمیت دوبارۀ این گروه میگوید که پنج سال حاکمیت طالبان افغانستان را با "یک بحران عمیق حقوق بشری و انسانی رو به رو کرده است؛ بحرانی که زنان و دختران بیشترین آسیب را دیده اند."
Your browser doesn’t support HTML5
دیدبان حقوق بشر: طالبان به سرکوب گستردۀ حقوق زنان ادامه میدهند
این نهاد در گزارش تازه تاکید کرده است که با وجود گام هایی مانند حکمهای محکمۀ بین المللی جرایم جنایی و ایجاد میکانیزم تحقیقاتی جدید سازمان ملل متحد در مورد افغانستان هنوز پاسخگویی موثر در برابر بسیاری از جنایات وجود ندارد.
وضعیت زنان
این گزارش که شامل مجموعۀ از گزارشدهیهای این نهاد در پنج سال اخیر است، بار دیگر از ممنوعیت آموزش دختران و زنان به مکاتب دورۀ متوسطه و تحصیلات عالی یاد کرده گفته است که طالبان پس از به دست گرفتن قدرت در اگست ۲۰۲۱، محدودیتهای گسترده را بر "کار، آزادی بیان و رفتوآمد زنان نیز وضع کرده اند."
در این گزارش آمده است: "طالبان یک نظام از قوانین، فرمانها و اقدامات را تحمیل کرده اند که زنان ود ختران را به دلیل جنسیتشان، عمدتاً از حقوق اساسی شان محروم میکند."
استناد بر گزارش دیدبان حقوق بشر، مقامات طالبان مجموعهای از قوانین، احکام و رویهها را وضع کردهاند که عمداً زنان و دختران را به دلیل جنسیت شان از حقوق اساسی شان محروم میکند.
دیدهبان حقوق بشر به این نتیجه رسیده است که "این انکار گسترده و سیستماتیک حقوق، مصداق جنایت علیه بشریت و آزار و اذیت جنسیتی است."
در این گزارش آمده است که"روزنامهنگاران، فعالان و افرادی که به عنوان منتقد طالبان تلقی میشوند، با ارعاب، دستگیری و بازداشت خودسرانه و شکنجه مواجه شدهاند."
به گفتۀ این نهاد، همچنان، صدها عضو نیروهای امنیتی حکومت پیشین افغانستان، قربانی "ناپدیدشدن اجباری و کشتارهای فراقضایی" شده اند.
بحران انسانی
بااین وصف، بحران افغانستان تنها به مسایل حقوق بشر محدود نمیشود. دیدبان حقوق بشر میگوید که پس از قطع عمدۀ کمکهای خارجی، نیمی از جمعیت افغانستان به غذا و خدمات صحی نیاز پیدا کرده اند و بیش از ۳.۷ میلیون کودک با سوتغذیۀ حاد روبهرو اند.
دیدبان حقوق بشر میافزاید: "نظام صحی افغانستان به شدت تضعیف شده و بازگشت گستردۀ مهاجران افغانستان از پاکستان و ایران، فشار را بر خانوادههای آسیبپذیر بیشتر کرده است، زیرا بسیاری از بازگشت کنندگان، خانه، کار و منبع درآمد ندارند."
دیدبان حقوق بشر، به حکمهای بازداشت صادر شده از سوی محکمۀ بینالمللی جرایم جنایی علیه دو مقام ارشد طالبان در سال ۲۰۲۵ اشاره کرده گفته است که این حکم ها براساس اتهام ارتکاب جنایت علیه بشریت، در قالب آزار و اذیت جنسیتی زنان، دختران و افراد دارای هویتهای جنسیتی متفاوت، صادر شده است.
این نهاد مدافع حقوق بشر خواستار فشار بر طالبان برای پایان محدودیتهای زنان و دختران شده است.
این نهاد بر پاسخگو کردن طالبان در برابر نقض حقوق بشر تاکید دارد و خواستار ادامۀ ماموریت گزارش ویژۀ سازمان ملل متحد و تامین منابع مالی آن شده است.
ریچارد بنیت، گزارشگر ویژۀ سازمان ملل متحد در امور حقوق بشری افغانستان
با این حال، ریچارد بنیت، گزارشگر ویژۀ ملل متحد در امور حقوق بشر در افغانستان مصاحبه با بخش افغانستان صدای امریکا گفت جامعه بینالمللی باید معیارهای بالایی برای حقوق بشر تعیین کند.
بنیت گفت: "من فکر میکنم بازگشایی مکاتب مهم است، اما به نظرم کافی نیست. لازم است، اما کافی نیست. معیارهای دیگری در حقوق بشر وجود دارد که باید رعایت شوند. به عنوان مثال، وقتی افراد به جرمی متهم میشوند، باید محاکمه عادلانهای برایشان فراهم شود. رسانهها باید اجازه داشته باشند واقعیتها را همانطور که هستند، بدون سانسور گزارش دهند. همچنین، افراد نباید به روشهایی که در سطح بینالمللی به عنوان بیرحمانه و غیرانسانی شناخته میشوند، مجازات شوند."
دیدبان حقوق بشر همچنان بر تامین کامل کمکهای بشردوستانه و دسترسی گروههای آسیبپذیر به آن تاکید کرده خواستار توقف بازگشت اجباری مهاجرین افغان و فراهمسازی مسیرهای امن و قانونی برای پناهجویان و مهاجران شده است.
طالبان تا زمان نشر این مطلب، در خصوص این گزارش دیدبان حقوق بشر چیزی نگفته اند اما در گذشته گزارشهای نهادهای ملل متحد و مدافع حقوق بشر را رد کرده گفته اند که حقوق زنان و دختران در پرتو شریعت اسلام و فرهنگ افغانستان تامین است.
گزارش عفو بینالملل آسترالیا
سازمان عفو بینالملل آسترالیا در گزارش تازۀ خود خواستار به رسمیت شناختن بین المللی آپارتاید جنسیتی تحت قوانین بینالمللی شده است.
این سازمان میگوید که زنان افغان، برای رساندن صدای خود در بارۀ "عدالت و پاسخگویی" به کانبیرا – پایتخت آسترالیا رفته و از حکومت این کشور و جامعۀ جهانی میخواهند برای تحقیق و پیگرد نقضهای جدید حقوق بشر از سوی طالبان، از میکانیزمهای پاسخگویی بینالمللی حمایت کنند.
عفو بین الملل، همچنان خواستار گسترش مسیرهای بشردوستانه و پناهندگی برای افغانهای شده است که بیشتر در معرض خطر قرار دارند؛ به ویژه زنان، دختران، مدافعان حقوق بشر و اقلیتهای قومی و مذهبی تحت فشار.
این زنان از حکومت آسترالیا خواسته اند تا "به تعهدات اخلاقی خود در تامین امنیت افغانها عمل کند."
این هیات روز چهارشنبه (۱۲ اگست) در کانبیرا، میزبان یک کنفرانس مطبوعاتی خواهد بود تا در مورد نیاز فوری به پاسخگویی بینالمللی در مورد نقض حقوق بشر توسط طالبان و مسیرهای حمایتی قویتر برای افغانهای در معرض خطر بیشتر صحبت کند.
فرخنده اکبر، مدافع حقوق زنان و پژوهشگر افغان به عفو بینالملل گفته است که این سوال متوجه جامعۀ بینالمللی است: "ما واقعاً در این پنج سال چه کردهایم و این وضعیت تا چه زمانی میتواند ادامه یابد؟"
ذکی حیدری، فعال استراتیژیک بینالمللی عفو بینالملل آسترالیا میگوید که پس از پنج سال حکومت طالبان، "نیاز به شکستن این چرخه معیوب نقض حقوق بشر و بیعدالتی برای مردم افغانستان بیش از هر زمان دیگری ضروری است."
حیدری گفته است که حکومت آسترالیا و جامعه بینالمللی "باید فوراً فشار دپلوماتیک بر مقامات بالفعل طالبان وارد کنند تا خواستار احیای حاکمیت قانون و حمایت از حقوق بشر شوند."
نزدیک به پنج سال از حاکمیت دوبارۀ طالبان در افغانستان میگذرد و تاهنوز این گروه به دختران و زنان اجازۀ تحصیل، کار و حضور در اکثر فعالیتهای مدنی را نداده اند.