چهار سال پیش در چنین روزی، مرگ مهسا امینی، زن ۲۲ سالۀ ایرانی-کرد در بازداشت گشت ارشاد، موجی از اعتراضات را در ایران برانگیخت؛ اعتراضاتی که شعار «زن، زندگی، آزادی» را به یکی از شناختهشدهترین شعارهای معترضان ایرانی تبدیل کرد.
مهسا امینی در ۱۶ سپتمبر ۲۰۲۲ پس از آن جان باخت که به دلیل آنچه مقامهای ایرانی «پوشش نامناسب» خواندند، توسط گشت ارشاد در تهران بازداشت شده بود.
پولیس ایران ادعاهایی مبنی بر ضرب و شتم او در بازداشت را رد کرد و گفت که امینی هنگام انتظار در کنار دیگر زنان بازداشتشده بیمار شده بود.
اما مرگ او به سرعت به نقطۀ آغاز اعتراضاتی گسترده تبدیل شد.
یک روز پس از مرگ امینی، معترضان در مراسم خاکسپاری او در سقز تجمع کردند. اعتراضات سپس به شهرهای دیگر ایران گسترش یافت و زنان به یکی از چهرههای اصلی این حرکت اعتراضی تبدیل شدند.
در تصاویر منتشرشده از آن روزها، زنان روسریهای خود را برداشتند یا سوزاندند و معترضان شعار «زن، زندگی، آزادی» سر دادند.
نیروهای امنیتی ایران، از جمله پولیس و بسیج، اعتراضات را سرکوب کردند. هزاران نفر بازداشت شدند و گروههای حقوق بشری از کشته و زخمی شدن شمار زیادی از معترضان خبر دادند.
با فروکش کردن اعتراضات خیابانی، مخالفت با حجاب اجباری پایان نیافت. شماری از زنان ایرانی بدون چادر در اماکن عمومی ظاهر شدند و مقامهای جمهوری اسلامی ایران در مقابل، اقدامات تازهای را برای اجرای قوانین حجاب روی دست گرفتند.
در سال ۲۰۲۳، پولیس ایران اعلام کرد که از کمرهها و تکنالوژیهای پیشرفته برای شناسایی زنانی استفاده خواهد کرد که بدون حجاب در اماکن عمومی ظاهر میشوند.
در مارچ ۲۰۲۴، هیات مستقل حقیقتیاب سازمان ملل متحد در مورد ایران اعلام کرد که پس از بررسی اسناد طبی و شواهد مرتبط، به این نتیجه رسیده است که مرگ مهسا امینی در بازداشت «غیرقانونی» بوده و حکومت ایران در قبال آن مسوول است.
اکنون چهار سال از مرگ مهسا امینی میگذرد؛ اما نام او همچنان با شعار «زن، زندگی، آزادی» و اعتراض زنان ایرانی به حجاب اجباری و محدودیتهای حکومتی پیوند خورده است.