جایزه نوبل طب سال ۲۰۲۶ روز دوشنبه در استکهلم به‌طور مشترک به کارل دیسروت از امریکا و پیتر هگمن و گیورگ نیگل از آلمان، برای کشف ابزاری که با استفاده از نور ایجاد شده و می‌تواند به درک بهتر چگونگی کارکرد مغز کمک کند، اهدا شد.
دیسروت ۵۴ ساله، هگمن ۷۱ ساله، و نیگل ۷۳ ساله در زمینهٔ " کانال‌های آیونی حساس به نور " و " آپتوجنتیک " تحقیق کرده‌اند.
آپتوجنتیک، روشی که با ترکیب جنتیک و نور، امکان کنترول دقیق فعالیت سلول‌های عصبی را فراهم می‌کند، به گفتهٔ مجمع نوبل آغازگر دورهٔ جدیدی در علوم اعصاب شده است.
این روش امکان ایجاد یک "کلید" کنترول‌شونده با نور را فراهم کرد که می‌تواند سلول‌های عصبی و مدارهای عصبی مغز را روشن و خاموش کند.
دانشمندان با استفاده از آن می‌توانند بهتر دریابند که مغز چگونه کار می‌کند و مسیرهایی را که به رفتار و بیماری منجر می‌شوند، بررسی کنند.
مجمع نوبل از کار این دانشمندان تقدیر کرده و گفت که این روش اکنون در لابراتوارهای سراسر جهان استفاده می‌شود تا رازهای مغز را آشکار سازد.
هگمن و نیگل پروتینی به نام کانال‌رودوپسین (channel rhodopsin) را کشف کردند؛ این پروتین دارای ویژگی‌هایی منحصربه‌فرد است. آن‌ها دریافتند هر سلولی که این پروتین را در آن قرار دهند، به نور حساس می‌شود.
دیسروت جین کانال‌رودوپسین را به سلول‌های عصبی موش‌های صحرایی وارد کرد و با تاباندن نور آبی به این سلول‌ها توانست یک پیام عصبی ایجاد کند.
این روش برای کنترول پیام‌های عصبی با نور، امروز آپتوجنتیک نامیده می‌شود و به‌سرعت در سراسر جهان تاثیرگذار شده است.
جرمی برگ از دانشگاه پیتسبرگ گفت: "این مجموعه‌ای بسیار دقیق از ابزارها برای انجام آزمایش‌هایی دربارهٔ چگونگی کارکرد مغز است؛ آزمایش‌هایی که انجام‌شان به روش‌های دیگر بسیار دشوار است. "
جایزۀ نوبل شامل یک دپلوم، یک مدال طلا و پول نقد معادل یک میلیون دالر است که اکنون بین این سه دانشمند تقسیم خواهد شد.
سال گذشته ویکتور امبروس و گری روکون، دو دانشمند امریکایی، به خاطر کشف "مایکرو آر ان ای" و شناسایی نقش آن در چگونگی تنظیم جین‌ها، برندۀ جایزۀ نوبل طب شدند.