افغانستان در سال روان میلادی، شاهد افزایش واقعات پولیو یا کودکان مبتلا به ویروس فلج کودکان بوده است.
تازه ترین آمار برنامۀ جهانی محو پولی که در ۲۱ اکتوبر نشر شده نشان می‌دهد که شمار موارد تایید شدۀ ویروس وحشی پولیو در افغانستان به ۴۲ مورد رسیده است، حالانکه این رقم در سال ۲۰۲۵ به ۲۱ واقعه می‌رسید.
سازمان جهانی صحت می‌گوید که افغانستان و پاکستان تنها دو کشور در جهان اند که انتقال بومی ویروس وحشی پولیو در آن کشورها متوقف نشده است.
بیشترین نگرانی در بارۀ گسترش ویروس پولیو در مناطق جنوبی افغانستان است، جایی که سازمان جهانی صحت از ادامۀ انتقال شدید ویروس خبر داده است.
براساس گزارش این سازمان، نبود واکسیناسیون خانه به خانه از اکتوبر ۲۰۲۴، کیفیت و پوشش برخی از کمپاین‌های تطبیق واکسین را کاهش داده است.
داکتران و مسوولین مبارزه با پولیو همواره تاکید کرده اند که در روش تطبیق واکسین در مراکز صحی، ممکن است شماری از کودکان، به ویژه کودکان خردسال، به محل تطبیق واکسین نرسند و از دریافت واکسین محروم بمانند.
سازمان جهانی صحت از برنامه پولیو در افغانستان خواسته است راه‌های عملی برای ازسرگیری واکسیناسیون خانه‌به‌خانه را در سراسر کشور بررسی کند.
اهمیت واکسین خانه‌به‌خانه
اهمیت واکسیناسیون خانه‌به‌خانه در این است که کارکنان صحی می‌توانند کودکان را مستقیماً در خانه‌های‌شان شناسایی و واکسین کنند و احتمال محروم‌ماندن کودکان از واکسین کاهش یابد.
پولیو بیماری ویروسی بسیار ساری است که بیشتر کودکان زیر پنج سال را مبتلا می‌کند و می‌تواند باعث فلج دایمی شود. واکسیناسیون گسترده و تکمیل دوزهای لازم، راه اساسی جلوگیری از این بیماری است.
عدم یا هم کم‌رنگ بودن حضور واکسین‌کنندگان زن نیز یکی از چالش‌های عمده در موفقیت کمپاین‌های تطبیق واکسین پولیو به شمار می‌رود.
حضور زنان باعث می‌شود مادران با آرامش خاطر کودکان شان را برای واکسین پشت درب منزل بیاورند و با این روش شمار بیشتر کودکان را تحت پوشش قرار دهند.
مراکز سیار فرامرزی
همکاری فرامرزی میان افغانستان و پاکستان نیز برای ریشه‌کن کردن پولیو اهمیت حیاتی دارد. به گفته سازمان جهانی صحت، شواهد انتقال مشترک ویروس میان دو کشور در سه‌ماه نخست سال ۲۰۲۶ نیز ثبت شده است.
رفت‌وآمد مردم میان دو کشور، از جمله بازگشت مهاجران از پاکستان به افغانستان، خطر انتقال ویروس را افزایش می‌دهد؛ به همین دلیل، هماهنگی کمپاین‌های تطبیق واکسین، پوشش کودکان در مناطق مرزی و دسترسی به کودکان در حال رفت‌وآمد ضروری است.
ایجاد مراکز سیار تطبیق واکسین در امتداد مرز افغانستان و پاکستان می‌تواند آنعده کودکان زیر پنج سال را که ممکن در پاکستان یا هم افغانستان واکسین نشده اند، حین عبور از مرز تحت پوشش قرار دهند.
ضرورت همکاری مشترک
سازمان جهانی صحت تأکید کرده است که افغانستان و پاکستان باید به‌عنوان یک حوزه مشترک انتقال ویروس با یکدیگر همکاری کنند تا پوشش واکسیناسیون تقویت و زنجیره انتقال قطع شود.
در مجموع، ثبت ۴۲ مورد پولیو در افغانستان طی سال ۲۰۲۶، در مقایسه با ۲۱ مورد در سال گذشته، نشان می‌دهد که مبارزه با این بیماری همچنان با چالش جدی روبه‌رو است.
گسترش واکسیناسیون خانه‌به‌خانه، اطمینان از دسترسی همه کودکان به واکسین، تقویت نظارت بر ویروس و هماهنگی با پاکستان از اقداماتی است که سازمان جهانی صحت برای قطع زنجیره انتقال بر آن‌ها تأکید می‌کند.
تا زمانی که همه کودکان به‌گونه مؤثر واکسین نشوند و انتقال ویروس در هر دو کشور متوقف نگردد، خطر ابتلا و گسترش پولیو همچنان پابرجا خواهد بود.