رییس ادارۀ بین‌المللی انرژی اتمی خواستار دسترسی مفتشین به تاسیسات هسته‌ای ایران شد

رافایل گروسی، رییس ادارۀ بین‌المللی انرژی اتمی

رافایل گروسی، رییس ادارۀ بین‌المللی انرژی اتمی، از ایران خواسته است که دسترسی مفتشین این اداره به تاسیسات هسته‌ای این کشور و معلومات مربوط به مواد هسته‌ای اعلام‌شده تهران، از جمله ۴۴۰ کیلوگرام یورانیم با غنای بالا را فراهم کند.

گروسی سه‌شنبه (۲۷ اکتوبر) در نشست ویژه شورای امنیت سازمان ملل متحد درباره برنامه هسته‌ای ایران سخن می‌گفت. این نشست چند هفته پس از آن برگزار شد که شورای حکام ادارۀ بین‌المللی انرژی اتمی، ایران را به دلیل "عدم پایبندی" به معاهدۀ منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای به شورای امنیت ارجاع داد.

ایالات متحده گفته است که عدم پایبندی ایران باید موجب نگرانی سایر کشورها شود. در مقابل، ایران مدعی شده است که فعالیت‌های این اداره سیاسی شده و از آنچه "سوءاستفاده" از بستر شورای امنیت سازمان ملل متحد خوانده، انتقاد کرده است.

گروسی با اشاره به تعهدات ایران بر اساس توافق‌نامه جامع محافظان (CSA) که میان ایران و ادارۀ انرژی اتمی امضا شده است، گفت راستی‌آزمایی از سوی مفتشین "ضروری و غیرقابل جایگزین" است.

او گفت ادارۀ بین المللی انرژی اتمی خواستار انجام تفتیش و دریافت اطلاعات درباره تاسیسات هسته‌ای ایران، از جمله تأسیسات غنی‌سازی فردو و نطنز و ریکتور تحقیقاتی آب سنگین خنداب است.

گروسی همچنین گفت دسترسی به کارخانه غنی‌سازی سوخت اصفهان و دریافت اطلاعات درباره آن "ضروری است تا بازرسان ما بتوانند وضعیت این تاسیسات را از نظر محافظان و این‌که آیا حاوی مواد هسته‌ای است یا خیر، بررسی کنند".

دست‌کم سه مورد از این تأسیسات در پی حملات هوایی ایالات متحده و اسرائیل در ماه جون ۲۰۲۵ هدف قرار گرفتند.

گروسی در نشست شورای امنیت گفت: "ایران اطلاعات و دسترسی درخواستی را فراهم نکرده است تا اداره بین المللی اتمی بتواند مواد هسته‌ای اعلام‌شده قبلی این کشور را در تأسیسات تحت محافظان راستی‌آزمایی کند؛ چه تأسیساتی که تحت تأثیر حملات نظامی قرار گرفته‌اند و چه تأسیساتی که هدف حمله قرار نگرفته‌اند."

او افزود: "من از ایران خواسته‌ام با ما همکاری کند، تمام اطلاعات مورد نیاز را در اختیار ما قرار دهد و تمام فعالیت‌های ضروری محافظان را که ادارۀ بین‌المللی انرژی اتمی برای راستی‌آزمایی مواد هسته‌ای اعلام‌شده قبلی ایران، مطابق با توافق‌نامه جامع محافظان، برنامه‌ریزی کرده است، تسهیل کند."

به گفته گروسی، با وجود ادامه تماس‌های فنی میان اداره انرژی اتمی و ایران، فعالیت‌های عادی بازرسی از سر گرفته نشده است؛ به استثنای نیروگاه هسته‌ای بوشهر که بازرسان در آن فعالیت‌های راستی‌آزمایی انجام می‌دهند.

انتقاد ایالات متحده از ایران

ایالات متحده به دلیل آنچه عدم پایبندی ایران و خودداری این کشور از همکاری با ادارۀ بین المللی انرژی اتمی خواند، از تهران انتقاد کرد.

جنیفر لوچتا، نماینده علی‌البدل ایالات متحده در امور سیاسی ویژه در سازمان ملل متحد، گفت: "دیگر بس است؛ بس است از پاسخ ندادن به پرسش‌های ادارۀ بین‌المللی انرژی اتمی درباره وجود مواد هسته‌ای اعلام‌نشده در مکان‌های اعلام‌نشده. بس است از محروم کردن مفتشین اداره از دسترسی به تأسیسات متعدد هسته‌ای."

او افزود: "دیگر بس است از نبود پاسخ‌گویی و شفافیت کامل درباره ذخایر هسته‌ای ایران که تا سطحی بسیار فراتر از آنچه برای هرگونه استفاده صلح‌آمیز معتبر نیاز است، غنی‌سازی شده‌اند. بس است از ادامه عدم پایبندی به تعهدات."

لوچتا از شورای امنیت خواست از "چارچوب پاسخ‌گویی" موجود حمایت کند. او همچنین گفت همه کشورهایی که برای معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای ارزش قایل‌اند، باید از عدم پایبندی ایران به تعهداتش بر اساس حقوق بین‌الملل، عمیقاً نگران باشند.

واکنش ایران

امیر سعید ایروانی، نماینده دایمی ایران در سازمان ملل متحد، اقدامات نظامی ایالات متحده و اسراییل علیه تاسیسات هسته‌ای کشورش را محکوم کرد.

ایروانی گفت: "چنین حملاتی خطر جدی انتشار تشعشعات را ایجاد می‌کنند که می‌تواند پیامدهای ویرانگری داشته باشد."

او مدعی شد که برنامه هسته‌ای ایران تهدیدی برای صلح و امنیت بین‌المللی نبوده است و شورای امنیت سازمان ملل را به برخورد دوگانه متهم کرد.

نماینده ایران این نشست را "تلاشی سیاسی و از پیش طراحی‌شده برای ایجاد بهانه‌ای جهت اعمال فشار بر ایران" خواند.

ایروانی گفت: "سیاسی‌سازی ادارۀ بین‌المللی انرژی اتمی و ریاست آن، و تحریف نظام منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای برای پیشبرد اهداف جیوپولیتیکی، به همان اندازه تاسف‌بار است."