طالبان در ولایت خوست، ۶۵۰ آله موسیقی و وسایل مرتبط با آن را که در جریان چندین ماه عملیات علیه موسیقی ضبط کرده بودند، نابود کردند. این اقدام نشان‌دهندۀ ادامۀ اجرای ممنوعیت سراسری موسیقی از سوی حکومت این گروه در افغانستان است.
بر اساس اعلامیه‌ای که مستغفر گربز، فردی که خود را سخنگوی طالبان در خوست معرفی می‌کند، در شبکۀ اجتماعی ایکس منتشر کرده است، مسوولان ادارۀ امر به معروف و نهی از منکر این گروه، وسایل یادشده را پس از ضبط در جریان عملیات در سراسر این ولایت، آتش زدند.
نابود کردن این آلات موسیقی در خوست در حالی صورت می‌گیرد که ممنوعیت گستردۀ موسیقی در سراسر افغانستان از سال ۲۰۲۲ تاکنون ادامه دارد.
ممنوعیت موسیقی، زندگی فرهنگی افغانستان را دگرگون کرده است
طالبان پس از بازگشت به قدرت در آگست ۲۰۲۱، انواع بیشتر موسیقی را ممنوع کردند و تنها به برخی از سرودهای دینی بدون ساز اجازه دادند. این ممنوعیت از سوی وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان تطبیق می‌شود.
سیف‌الاسلام خیبر، سخنگوی این وزارت، به خبرگزاری اسوشیتدپرس گفته است: "موسیقی در اسلام حرام است". او استدلال کرده است که موسیقی رفتارهای غیراخلاقی را ترویج می‌کند و مردم را از انجام مسوولیت‌های دینی‌شان بازمی‌دارد.
این محدودیت‌ها چشم‌انداز فرهنگی افغانستان را به‌گونۀ چشم‌گیری تغییر داده است. در محله‌هایی که زمانی مراکز پررونق موسیقی بودند، از جمله کوچه خرابات تاریخی کابل، دوکان‌های موسیقی جای خود را به فروشگاه‌های مواد غذایی، لباس‌فروشی‌ها و مغازه‌های لوازم خانه داده‌اند.
پس از تسلط طالبان بر افغانستان، شمار زیادی از موسیقی‌دانان کشور را ترک کردند و شماری دیگر برای جلوگیری از ضبط یا نابودی آلات موسیقی‌شان، آن‌ها را پنهان کردند یا به خارج از کشور انتقال دادند.
نابودی آلات موسیقی در خوست نخستین کمپاین گستردۀ طالبان علیه موسیقی نیست. مقام‌های نظارت بر امور اخلاقی این گروه در سال ۲۰۲۴ اعلام کردند که بیش از ۲۱ هزار آله موسیقی را در سراسر افغانستان ضبط و نابود کرده‌اند. این اقدام از سوی نهادهای فرهنگی و موسیقی‌دانان به‌عنوان ضربۀ بزرگی به میراث هنری و فرهنگی افغانستان به‌شدت محکوم شد.
داکتر احمد سرمست، بنیان‌گذار و رییس انستیتوت ملی موسیقی افغانستان، این کمپاین را حمله به هویت فرهنگی افغانستان توصیف کرده است.
سرمست در اعلامیه‌ای در سال ۲۰۲۴ گفت: "اقدامات طالبان نه‌تنها حمله به آلات موسیقی، بلکه تعرض به روح آزادی، خلاقیت و میراث فرهنگی پربار افغانستان است. آنان تلاش کرده‌اند صدای یک ملت را خاموش کنند، اما موسیقی را نمی‌توان از قلب‌ها و ذهن‌های مردم افغانستان پاک کرد".
انستیتوت ملی موسیقی افغانستان که پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱ از کابل به شهر لیزبن پرتگال انتقال یافت، همچنان از موسیقی‌دانان آوارۀ افغان حمایت می‌کند و برای حفظ سنت‌های موسیقی این کشور تلاش دارد.
موسیقی‌دانان به‌گونۀ مخفیانه به فعالیت ادامه می‌دهند
با وجود ممنوعیت موسیقی، شماری از موسیقی‌دانان افغان همچنان به‌گونۀ پنهانی به فعالیت هنری خود ادامه می‌دهند.
در گزارش تازه‌ای از خبرگزاری اسوشیتدپرس، یک نوازندۀ رباب از تلاش‌های مخفیانۀ خود برای زنده نگه‌داشتن موسیقی سنتی افغانستان سخن گفته است. این نوازنده به دلیل ترس از بازداشت، نخواست نامش فاش شود و گفت که گاهی رباب، یکی از سازهای سنتی افغانستان که شبیه عود است، می‌نوازد و آن را نمادی از میراث موسیقی کشور می‌داند.
او گفت: "تا زمانی که زنده هستم، به نواختن ادامه خواهم داد. شاید این کار را در خفا انجام بدهم، اما اجازه نخواهم داد که صدای رباب خاموش شود".
این نوازنده گفت که ممنوعیت موسیقی، معیشت او را به‌شدت متأثر کرده است. او پیش از بازگشت طالبان به قدرت، موسیقی تدریس می‌کرد و یک دوکان فروش آلات موسیقی سنتی داشت؛ اما اکنون به‌عنوان کارگر روزمزد کار می‌کند و تنها بخش کوچکی از درآمد گذشته‌اش را به دست می‌آورد.
او همچنین ابراز نگرانی کرد که اگر نسل جوان نتواند موسیقی را فرا بگیرد و اجرا کند، سنت‌های چندصدساله موسیقی افغانستان در معرض نابودی قرار خواهد گرفت.
میراث فرهنگی در معرض خطر
برای بسیاری از موسیقی‌دانان افغان، موسیقی چیزی فراتر از سرگرمی است؛ بلکه یک سنت خانوادگی است که از نسلی به نسل دیگر انتقال یافته است.
این نوازندۀ رباب که نخواست نامش فاش شود، گفت که نواختن این ساز را از پدرش آموخته است و قصد دارد با وجود خطرهای موجود، آن را به پسر بزرگش نیز آموزش دهد. او موسیقی را بخش جدایی‌ناپذیر هویت فرهنگی افغانستان می‌داند.
ناظران می‌گویند نابود کردن آلات موسیقی از سوی طالبان، تنش میان سیاست‌های مذهبی این گروه و تلاش‌های بسیاری از افغان‌ها برای حفظ میراث هنری و فرهنگی کشور را برجسته می‌سازد.
با ادامۀ اجرای ممنوعیت موسیقی از سوی مقام‌های طالبان، موسیقی‌دانان در سراسر افغانستان با انتخاب دشواری روبه‌رو هستند: از حرفۀ خود دست بکشند، کشور را ترک کنند یا با خطر بازداشت و مجازات، به‌گونۀ پنهانی به فعالیت موسیقی ادامه دهند.