پنجم اکتوبر برابر با روز جهانی معلم است؛ روزی که همه‌ساله در سراسر جهان تجلیل میشود. امسال این روز در حالی تجلیل میشود که دختران در افغانستان از رفتن به مکتب بالاتر از صنف ششم منع شده‌اند و شماری از معلمان زن مکاتب نیز خانه‌نشین شده‌اند.
در همین حال، سازمان ملل متحد با نشر اعلامیه‌ای به مناسبت روز جهانی معلم، بر نقش آموزگاران زن در سیستم آموزشی افغانستان تأکید کرده است.
همزمان با روز جهانی معلم، سازمان ملل متحد در افغانستان با ابراز قدردانی از نقش آموزگاران زن در این کشور، بر اهمیت آموزش و نقش آنان در نظام آموزشی افغانستان تأکید کرده و گفته است که زنان آموزگار می‌توانند در ارتقای دانش و مهارت‌های نسل‌های بعدی در افغانستان نقش اساسی ایفا کنند.
سازمان ملل متحد گفت: "در روز جهانی معلم، به آموزگاران افغانستان که با عشق و علاقه، دانش و تعهد، نسل‌های آینده را برای رهبری و شکوفایی آماده می‌سازند، ادای احترام می‌کنیم. امیدواریم زنان افغان بتوانند به یادگیری ادامه دهند، به آموزگاران آینده تبدیل شوند و در ارتقای دانش و مهارت‌های دختران جوان نقش ایفا کنند".
سازمان ملل متحد در حالی بر اهمیت حضور آموزگاران زن و آموزش دختران در افغانستان تأکید کرده است که پس از بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان، معلمان، به‌ویژه زنان آموزگار، با ممنوعیت‌ها و محدودیت‌های فراوان روبه‌رو شده‌اند و اکثریت آنان کار و درآمد خود را از دست داده‌اند.
یکی از از آموزگاران بنام مستعار (فریبا) به صدای امریکا گفت:" مشکلات معلمین افغانستان بسیاز زیاد است. خداکند این مشکلات همیشه باقی نماند و حل شود و ما طرفدار این نیستیم که معلم صاحبان دچار مشکل شود. ودر آخر برای معلمین خود موفقیت آرزو میکنم و روز شان را تبریک میگویم".
تحلیلگران امور آموزش می‌گویند معلمان انتقال‌دهنده دانش به نسل‌های جدید هستند، اما می‌افزایند که این حق در شرایط کنونی افغانستان، هم از معلمان و هم از آموزگاران، به‌خصوص آموزگاران زن، گرفته شده است.
میاگل وثیق، معلم و تحلیلگر امور آموزش میگوید:" با تاسف باید بگوییم که امروز در جامعه افغانی معلم جایگاهی که لازم اش است را ندارد و برایش نداده. خاصتاُ معلم زن،یعنی این طور بگوییم که امروز نیمی از نفوس جامعه امروز از حضور منع شده است".
روز معلم در جهان در حالی تجلیل میشود که بیش از پنج سال است مکاتب دختران بالاتر از صنف ششم به روی دختران و معلمان بسته است. تحلیلگران امور آموزش می‌گویند ادامه این روند ضربات جبران‌ناپذیری بر سیستم آموزشی افغانستان وارد خواهد کرد.
شهلا فرید، استاد پیشین حقوق در دانشگاه کابل گفت:" زنان معلم در افغانستان فقط آموزش دهنده نبوده، آنها پل میان خانواده ها و آموزش دختران بوده. حتی امروز یونیسف هم ضمن تاکید بر اینکه حضور معلمان زن برای آموزش دختران اهمیت ویژه دارد، دربسیاری از مناطق افغانستان خانواده ها ترجیح میدهند که دختران شان توسط معلمین زن آموزش ببینند. بنابراین وقتی یک زن معلم از جامعه حذف میشود، تنها یک شغل از یک زن گرفته نمیشود بلکه یک الگوی زنانه حذف میشود، یک منبع اعتماد خانواده از بین میرود".
یونیسف در یک گزارش خود گفته است که ممنوعیت‌ها و محدودیت‌های اعمال‌شده بر آموزش و تحصیل دختران و کار زنان در افغانستان می‌تواند تا سال ۲۰۳۰ منجر به از دست رفتن بیش از ۲۵ هزار معلم و نیروی کار در سیستم صحی افغانستان شود.
بر اساس گزارش یونیسف، از زمان اعمال ممنوعیت آموزش‌های بالاتر از صنف ششم در سال ۲۰۲۱، بیش از یک میلیون دختر در افغانستان از حق تحصیل محروم شده‌اند.