اداره آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد (یونسکو) و صندوق حمایت از کودکان این سازمان (یونیسف) با ابراز نگرانی شدید از وضعیت آموزش در افغانستان، بار دیگر تاکید کرده اند که آموزش یک حق اساسی بشر، پایه و اساس صلح، عزت و فرصت برای هر کودک و نوجوان است.
یونسکو و یونیسف با نشر یک اعلامیۀ مشترک به مناسبت روز جهانی آموزش، نگرانی شدید خود را از ادامۀ ممنوعیتهای طالبان بر آموزش دختران در افغانستان ابراز داشته است.
به گفتۀ سازمان ملل متحد، امروز، افغانستان به گونۀ غمانگیزی، یگانه کشور در جهان است که آموزش به سطح متوسطه و عالی برای دختران و زنان در آن ممنوع است.
طالبان پس از برگشت به قدرت در سال ۲۰۲۱، دروازههای مکاتب بالاتر از صنف ششم را به روی دختران دانشآموز بسته و چند ماه بعد دروازههای دانشگاهها نیز به روی دانشجویان دختر و زن در افغانستان بسته شد.
سازمان ملل متحد، میگوید محدودیت های طالبان در افغانستان باعث شده است تا ۲.۲ میلیون دختر نوجوان از آموزش در مقطع متوسطه باز مانده، فرصتهای آینده آنان و انکشاف کشور به شدت محدود شود.
در عین حال، افغانستان با بحران گستردهتر یادگیری یا آموختن مواجه است. بر اساس گزارش سازمان ملل متحد، ۹۳ درصد کودکان در پایان دوره ابتدایی هنوز هم در تلاش برای کسب مهارتهای خوانش در مرحلۀ ابتدایی قرار دارند.
بر اساس اعلامیۀ مشترک یونیسکو و یونیسف، یافتههای اولیه تحقیقات انجام شده در سال ۲۰۲۵ نشان میدهد که دانشآموزان در مکاتبی که نسبتا بیشتر از معلمان آن دارای تحصیلات عالی استند، به ویژه در بخش آموختن زبان، عملکرد قابل توجه بهتر دارند. این یافتهها همچنان نشان میدهد که معلمان زن، محتوای قویتری دانش از خود نشان داده و با نتایج آموزش بهتر دانشآموزان مرتبط بوده است. این امر، اهمیت افزایش تعداد زنان واجد شرایط در نیروی کار آموزشی را برجسته میکند.
سوهیون کیم، مسوول یونسکو در افغانستان، گفت: "وقتی دختران از دسترسی به آموزش محروم میشوند، تمام ملت، هزینه آن را میپردازد. تقویت آموزشهای بنیادی و حمایت از معلمان زن، سرمایهگذاریهای حیاتی در بهبود و تابآوری افغانستان استند".
از سویی هم داکتر تاجالدین اویواله، نماینده یونیسف در افغانستان، گفت: "افغانستان به شدت به معلمان، نرسها، کارکنان صحی و داکتران زن نیاز دارد. در شرایطی که زنان تنها توسط زنان قابل درمان استند، اگر امروز از آموزش محروم شوند، چه کسی در آینده از دختران و زنان بیمار مراقبت خواهد کرد؟"
سازمان ملل متحد و دیگر نهادهای حامی حقوق بشر، ممنوعیت آموزش از سوی حکومت طالبان را تهدید بزرگ برای آینده افغانستان دانستهاند.
ریچارد بنیت، گزارشگر ویژۀ سازمان ملل متحد برای حقوق بشر افغانستان نیز، روز شنبه به مناسبت روز جهانی آموزش در شبکهٔ ایکس نوشت: "ممنوعیت آموزش دختران از سوی طالبان، افزون بر تاثیرگذاری بر زندگی دختران و زنان، آیندهٔ افغانستان را نیز به خطر انداخته است".
از سویی هم گروهی از کارشناسان سازمان ملل متحد، هفتۀ گذشته با اشاره به وضعیت زنان در افغانستان، با نشر بیانیهای از کشورهای جهان خواسته اند که در پیمان جدید جلوگیری و مجازات جنایات علیه بشریت "اپارتاید جنسیتی" را به عنوان جنایت علیه بشریت به رسمیت بشناسند.
در این بیانیه آمده است که طالبان پس از بازگشت به قدرت در سال ۲۰۲۱، "کارزار نظاممند و نهادینهشده را برای حذف زنان و دختران افغان" به راه انداخته اند که صدور انبوهی از فرمانهای محدود کننده شامل آن میباشد.
یونسکو و یونیسف مدعی است که از یک برنامۀ جامع برای بهبود آموزش در افغانستان حمایت میکنند. این برنامه شامل بازسازی مکاتب، تقویت ظرفیت معلمان، گسترش آموزشهای بنیادی و حمایت از توسعه مهارتها برای جوانان، به ویژه دختران و زنانی که از آموزش رسمی محروم استند، میشود.
یونسکو و یونیسف خواستار اقدام فوری و جمعی و سرمایهگذاری در آموزش برای تضمین دسترسی کامل، ایمن و فراگیر به آموزش برای همه شده است.