وضعیت آزادی مطبوعات در افغانستان در میان 'بدترین‌ها' قرار دارد - گزارش

گزارش‌گران بدون مرز می گوید که شاخص آزادی بیان در افغانستان از سال ۲۰۲۱ به این‌سو ۵۳ رده افت داشته است.

این گزارش با بررسی ۱۸۰ کشور، تصویری از بدترین و بهترین محیط‌های رسانه‌ای و همچنین وضعیت کشورهای مانند افغانستان، ایران، پاکستان و ایالات متحده را ارایه می‌دهد.

این نهاد حامی خبرنگاران در تازه ترین گزارش خود گفته است که وضعیت آزادی رسانه‌ها در افغانستان همچنان در بدترین‌های جهان قرار دارد.

براساس این گزارش تازه، افغانستان از میان ۱۸۰ کشور جهان، در جایگاه ۱۷۵ قرار گرفته و با وجود یک بهبود جزیی در امتیاز، هنوز در پایین‌ترین رده‌ها باقی مانده است. گزارشگران بدون مرز می‌گوید که فضای رسانه‌ای افغانستان تحت کنترول شدید حکومت طالبان قرار داشته و بسیار محدود است.

گزارش‌گران بدون مرز: وضعیت آزادی مطبوعات در افغانستان در میان بدترین‌ها قرار دارد

در شاخص آزادی مطبوعات جهان در سال ۲۰۲۱ که توسط گزارشگران بدون مرز (آراس‌اف) منتشر شد، افغانستان از بین ۱۸۰ کشور در رده‌ای ۱۲۲ قرار داشت.

امتیاز کلی افغانستان از ۱۰۰ در سال روان میلادی، ۱۹.۵۱ ثبت شده است که در مقایسه با ۱۷.۸۸ در سال ۲۰۲۵، اندکی افزایش را نشان می‌دهد.

شاخص سیاسی آزادی مطبوعات در گزارش خبرنگاران بدون مرز نشان‌می‌دهد که در سال ۲۰۲۶ افغانستان با پنج رده صعود، جایگاه ۱۵۸ را کسب کرده است، حالانکه شاخص سیاسی آزادی مطبوعات افغانستان در سال ۲۰۲۵ میلادی ۱۶۳ ثبت شده بود.

در گزارش تازۀ (آر‌اس‌اف) تاکید شده است که از میان ۱۸۰ کشور جهان، در سال ۲۰۲۶ شاخص جهانی آزادی مطبوعات ۱۰۰ کشور کاهش یافته است و افغانستان یکی از نمونه‌های برجستۀ این سقوط است.

براساس تحلیل این نهاد، فشارهای سیاسی، رشد نظام‌های اقتدارگرا و ضعف اقتصادی رسانه‌ها، از عوامل اصلی این بحران جهانی اند.

از لحاظ شاخص‌های پنج‌گانه سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، امنیتی و قانونی، وضعیت افغانستان در بخش‌های مختلف همچنان بحرانی به چشم می‌خورد.

در شاخص اقتصادی، افغانستان در ردۀ ۱۶۵ باقی مانده که نشان‌دهندۀ بحران شدید مالی رسانه‌ها می‌باشد.

در بخش قوانین، این کشور در ردۀ ۱۷۷ ثبت شده که نشان‌دهندۀ فشار اجتماعی بر قشر خبرنگاران به ویژه زنان بوده است.

بااینحال، باوجود ادعای مکرر حکومت طالبان مبنی بر تامین امنیت خبرنگاران، این گزارش، نشان‌دهندۀ افت شاخص امنیتی در افغانستان است که در مقایسه با ردۀ ۱۷۵ در سال ۲۰۲۵ این شاخص در سال ۲۰۲۶ با دو رده افت در جایگاه ۱۷۷ قرار گرفته است.

این گزارش می گوید "باوجودیکه از اول جنوری ۲۰۲۶ به اینسو هیچ خبرنگاری کشته نشده است اما این نهاد حامی خبرنگاران از بازداشت چهار خبرنگار گزارش داده است."

با توجه به سانسور حاکم در افغانستان، کاهش حضور خبرنگاران زن و ظاهر شدن این خبرنگاران با ماسک در صفحات تلویزیون و کم‌رنگ شدن خبرنگاران زن در کنفرانس‌های خبری در افغانستان، این تحلیل گزارشگران بدون مرز هشدار می‌دهد که آیندۀ رسانه‌ها در افغانستان همچنان نگران کننده است.

حکومت طالبان تا زمان نشر این گزارش، در مورد این تحلیل (آراس‌اف) ابراز نظر نکرده اند اما در گذشته همواره تاکید کرده اند که رسانه‌ها در افغانستان در چوکات اسلام از آزادی کامل برخوردار است.

گزارشگران بدون مرز در این گزارش می‌گوید که برای نخستین بار در تاریخ شاخص جهانی آزادی مطبوعات که توسط این نهاد نشر شده، بیش از نیمی از کشورهای جهان، در وضعیت "دشوار" یا "بسیار جدی" قرار گرفته اند.

این نهاد هشدار می‌دهد که در ۲۵ سال پسین، سطح کلی آزادی رسانه‌ها هرگز تا این حد پایین نبوده است. براساس این گزارش، در یک سال اخیر، بخش حقوقی آزادی مطبوعات بیشترین افت را تجربه کرده که بیان‌گر جرم‌انگاری روز افزون فعالیت های ژورنالیستیکی در سطح جهان می باشد.

گزارش جدید گزارشگران بدون مرز می‌گوید که امسال ۱۳ روزنامه‌نگار در سراسر جهان کشته و ۴۴۰ نفر دیگر دستگیر شده‌اند.

ایالات متحدۀ امریکا در میان ۱۸۰ کشور جهان، با هفت رده سقوط، در جایگاه ۶۴ قرار دارد. گزارشگران بدون مرز گفته است که پس از یک قرن گسترش تدریجی حقوق مطبوعات در ایالات متحده این کشور، شاهد کاهش قابل توجه و طولانی مدت آزادی مطبوعات بوده است.

در میان کشورهای که بهترین وضعیت آزادی مطبوعات را دارا می‌باشند، کشور ناروی است که با کسب ۹۲.۷۲ امتیاز، جایگاه نخست را از آن خود کرده است.