وزارت دفاع ایالات متحدۀ امریکا در گزارش سالانه خود به کانگرس درباره تحولات نظامی و امنیتی مرتبط با چین، از گسترش تدریجی حضور نظامی و امنیتی بیجینگ در شرق میانه و تعمیق محدود اما هدفمند همکاریهای دفاعی این کشور با رژیم ایران خبر داد.
به اساس این گزارش رویکرد چین در شرق میانه بر "امنیت انرژی" و استفاده از تردید برخی کشورهای منطقه نسبت به تعهد امریکا برای تنوع بخشی به شرکای خود استوار شده است.
این گزارش حاکیست که اردوی چین در سال ۲۰۲۴ تمرینات نظامی جداگانه ای با مصر و امارات متحده عربی، و یک تمرین بحری سه جانبه با ایران و روسیه انجام داده است؛ تمریناتی که به گفته پنتاگون بازتاب دهنده اولویت دادن بیجینگ به این شرکای منطقه ای به شمار می رود.
نیروی بحری چین همچنین با اعزام متناوب نیروهای محافظ به خلیج عدن و انجام سفرهای به اصطلاح "حسن نیت" به بندرهای کشورهای عربی خلیج فارس تلاش کرده است خود را به عنوان بازیگری که به "امنیت منطقه ای" کمک می کند، معرفی کند.
گزارش میافزاید چین در عرصه سیاسی نیز کوشیده است با حمایت علنی از آرمان فلسطینی و پررنگ کردن فاصله خود از حمایت امریکا از اسراییل، ضمن پرهیز از ورود مستقیم به میانجی گری در این مناقشه، تصویر متفاوتی از نقش خود را در بحران غزه ارایه کند.
به گفته پنتاگون، بیجینگ حملات حوثیها در بحیره سرخ را "سرایت" از جنگ غزه توصیف کرده و در عین حال، از عملیات نظامی امریکا علیه این گروه به عنوان اقدامی "غیرموثر" و "مخل امنیت منطقه" انتقاد کرده است.
در بخش مربوط به ایران، گزارش وزارت دفاع ایالات متحدۀ امریکا می گوید رابطه دفاعی چین و ایران عمدتاً بر یک تمرینات سالانه بحری سه جانبه با روسیه، دوره های محدود آموزش نظامی دوجانبه و فروش پرزه جاتی از سوی شرکت های مستقر در چین برای برنامه های میزاییل بالستیک و طیاره های بدون سرنشین ایران استوار است.
این گزارش خاطرنشان می کند با وجود این همکاریها، بیجینگ"احتمالاً" به دلیل نگرانی از واکنش دیپلوماتیک و تحریم ها، از تعمیق چشمگیر روابط نظامی با رژیم حاکم بر ایران خودداری میکند و سطح این همکاری ها را عمدتاً در حد نمادین و فنی نگه داشته است."
به ساس گزارش پنتاگون، وزیران دفاع چین و ایران تقریباً هر دو سال یک بار دیدارهای متقابل انجام می دهند و تا اسد ۱۴۰۳، برخی شرکتهای تجاری ماهواره های مستقر در چین در تبادلات تجاری با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مشارکت داشته اند.
این گزارش می افزاید چین ارتباط گستردهای با گروههای نیابتی ایران، از جمله حزبالله لبنان، حوثی های یمن، و شبه نظامیان مورد حمایت رژیم حاکم بر ایران در عراق ندارد. اما از ابتدای کارزار حملات حوثی ها، در سطح غیرعلنی با این گروه برای تأمین امنیت کشتی های تجاری چین در بحیره سرخ و خلیج عدن در تماس بوده است.
بر اساس این سند، از نومبر ۲۰۲۳ شرکت های مستقر در چین پرزه جاتی را فروخته اند که در حملات حوثی ها در بحیره سرخ به کار رفته است، در حالی که مقامهای رسمی بیجینگ هرگونه مسوولیت مستقیم را رد می کنند.
گزارش نتیجه گیری می کند که چین احتمالاً با خودداری از انتقاد علنی از گروه های نیابتی ایران، میکوشد تصویر "بیطرفی" خود را حفظ کرده و از درگیر شدن در شگافهای عمیق منطقه ای پرهیز کند، در حالی که همزمان از روابط اقتصادی و امنیتی با رژیم حاکم بر ایران و دیگر بازیگران شرق میانه برای تأمین منافع انرژی و جیوپولیتیک خود بهره می برد.
گروه