بیست و پنج سال پیش از امروز، در هفتم اکتوبر ۲۰۰۱، تهاجم به رهبری ایالات متحدهٔ امریکا علیه رژیم طالبان در افغانستان آغاز و منجر به سرنگونی حاکمیت نخست طالبان در افغانستان شد.
این تهاجم در واکنش به حملات تروریستی ۱۱ سپتمبر بر شهر های ایالات متحده صورت گرفت که نزدیک به سه هزار نفر در آن کشته شدند و شبکه القاعده مسوول آن شناخته شد.
در پی این حملات، شورای امنیت سازمان ملل متحد با تصویب قطعنامه ۱۳۶۸، حملات بالای امریکا را به شدت محکوم کرد و آن را تهدیدی علیه صلح و امنیت بین‌المللی دانست.
یک روز پس از این حملات، شورای امنیت سازمان ملل متحد با تصویب قطعنامه ۱۳۶۸، حملات بر امریکا را به شدت محکوم کرد و آن را تهدیدی علیه صلح و امنیت بین‌المللی دانست. این شورا همچنین بر حق کشورها برای دفاع از خود، به‌گونه انفرادی یا جمعی، تاکید کرد. امریکا و بریتانیا اعلام کردند که عملیات نظامی آنان در افغانستان، در واکنش به حملات ۱۱ سپتمبر و در چارچوب حق دفاع از خود انجام می‌شود.
حدود دو ماه پس از آغاز این عملیات، شورای امنیت با تصویب قطعنامه ۱۳۸۶، ایجاد نیروی بین‌المللی کمک به امنیت( آیساف) را تصویب کرد. ماموریت نخست این نیرو تامین امنیت کابل و مناطق اطراف آن و کمک به اداره موقت افغانستان بود و بعداً به دیگر بخش‌های کشور گسترش یافت.
از ۱۱ سپتمبر تا سقوط طالبان
در حملات ۱۱ سپتمبر، ۱۹ عضو القاعده چهار طیاره مسافربری را ربودند. دو طیاره به برج‌های مرکز تجارت جهانی در نیویارک و طیاره سوم به مقر وزارت دفاع امریکا برخورد کرد. طیاره چهارم پس از درگیری مسافران با ربایندگان در پنسلوانیا سقوط کرد.
کانگرس امریکا یک هفته بعد به رییس جمهور اجازه داد علیه عاملان حملات و کسانی که به آنان پناه داده بودند، از نیروی نظامی استفاده کند. جورج دبلیو بوش، رییس جمهور وقت امریکا، نیز از طالبان خواست اسامه بن لادن و دیگر رهبران القاعده را تحویل دهند و کمپ‌های آموزشی این شبکه را ببندند.
طالبان این خواست‌ها را نپذیرفتند و در هفتم اکتوبر، امریکا و بریتانیا حملات هوایی علیه مواضع طالبان و القاعده را آغاز کردند. نیروهای ضد طالبان (جبهه متحد شمال) در داخل افغانستان نیز در عملیات زمینی شرکت داشتند.
در هفته‌های بعد، شهرهای عمده افغانستان یکی پس از دیگری از کنترول طالبان خارج شدند و با سقوط قندهار در هفتم دسمبر ۲۰۰۱، حاکمیت نخست طالبان فروپاشید. توافق بن سپس زمینه تشکیل اداره موقت و در ادامه، ایجاد نظام جمهوری، تدوین قانون اساسی جدید و برگزاری انتخابات را فراهم کرد.
اما جنگ پایان نیافت. طالبان به تدریج شورش مسلحانه خود را از سر گرفتند و جنگ میان نیروهای امنیتی افغانستان و نظامیان خارجی از یک سو و طالبان از سوی دیگر، سال‌ها ادامه یافت.
تلاش برای پایان جنگ
پس از نزدیک به دو دهه جنگ، در دور نخست ریاست جمهوری دونالد ترمپ، مذاکرات مستقیم با طالبان دنبال و در ۲۹ فبروری ۲۰۲۰ توافقنامه دوحه میان امریکا و طالبان امضا شد.
بر اساس این توافق، امریکا متعهد به خروج نیروهای خود و ایتلاف از افغانستان شد و طالبان نیز تعهد کردند اجازه ندهند القاعده یا دیگر گروه‌ها از خاک افغانستان برای تهدید امنیت امریکا و متحدانش استفاده کنند. خروج کامل نیروها در چارچوب این توافق برای یک دوره ۱۴ ماهه پیش‌بینی شده بود.
پس از روی کار آمدن جو بایدن در جنوری ۲۰۲۱، حدود ۲۵۰۰ نظامی امریکایی در افغانستان باقی مانده بودند. بایدن تصمیم گرفت خروج را تکمیل کند و سرانجام ۳۱ اگست را آخرین مهلت حضور نظامیان امریکایی تعیین کرد.
همزمان با خروج نیروها، طالبان حملات خود را گسترش دادند و در مدت کوتاهی بخش‌های زیادی از افغانستان را تصرف کردند. در ۱۵ اگست ۲۰۲۱، نظام جمهوریت سقوط کرد و طالبان وارد کابل شدند.
امریکا برای حفاظت از عملیات تخلیه تعدادی زیادی از نظامیان اش را دوباره به میدان هوایی کابل اعزام کرد. در ۲۶ اگست، یک مهاجم انتحاری داعش خراسان در نزدیکی "ابی گیت" حمله کرد که در آن ۱۳ نظامی امریکایی و شمار زیادی از افغان‌ها کشته شدند.
چهار روز بعد، آخرین طیاره نظامی امریکا کابل را ترک کرد و طولانی‌ترین جنگ این کشور پایان یافت. وزارت دفاع امریکا شمار نظامیان امریکایی کشته‌شده در جنگ افغانستان را ۲۴۶۱ نفر و زخمیان را بیش از ۲۰ هزار نفر اعلام کرده است.
رییس جمهور ترمپ که توافق دوحه در دوره نخست ریاست جمهوری او امضا شده بود، بارها از نحوه خروج نظامیان امریکایی از افغانستان در دوره جو بایدن انتقاد کرده است. او در اگست ۲۰۲۱ گفت که امریکا باید نخست شهروندان، همکاران افغان و تجهیزات خود را خارج می‌کرد و نظامیان در آخر افغانستان را ترک می‌کردند.
ترمپ در ۳۰ سپتمبر امسال نیز، همزمان با خروج نیروهای امریکایی از عراق، این روند را با خروج از افغانستان مقایسه کرد و گفت که نیروها و تجهیزات امریکا برخلاف افغانستان، به گونه "منظم" از عراق خارج شدند. او همچنین از باقی ماندن تجهیزات نظامی در افغانستان و کشته شدن ۱۳ نظامی امریکایی در حمله انتحاری داعش در "ابی گیت" میدان هوایی کابل انتقاد کرد.
اکنون، ۲۵ سال پس از آغاز تهاجم به رهبری امریکا، طالبان بار دیگر بر افغانستان حاکم‌اند و حضور و فعالیت گروه‌های تروریستی در این کشور همچنان یکی از نگرانی‌های جامعه بین‌المللی است.
گزارش تیم نظارت بر تحریم‌های شورای امنیت در سال ۲۰۲۶ نیز از موجودیت فضای مساعد برای فعالیت شماری از گروه‌های تروریستی در افغانستان ابراز نگرانی کرده است.
ایالات متحده امریکا، حکومت طالبان را به رسمیت نشناخته و همچنان آن را به عنوان گروه "ویژهٔ تروریست جهانی مشخص شده" می‌شناسد.
گروه