سازمان بینالمللی مهاجرت در تازهترین ارزیابی خود گفته است که ۶۹ درصد افراد ۱۴ ساله و بالاتر از آن که در این ارزیابی مصاحبه شده اند، در ۳۰ روز پیش از انجام این ارزیابی، بیکار بوده و درآمد ۵۴ درصد خانوادهها و عودتکنندگان انفرادی نیز برای تامین نیازهای اساسی زندگیشان کافی نبوده است.
براساس گزارش سازمان بینالمللی مهاجرت که تحت نام "مروری بر تابآوری بازگشتکنندگان به افغانستان" در سپتمبر ۲۰۲۶ نشر شده، شمار از شهروندان افغانستان که ایران و پاکستان به کشور بازگشتهاند، به نزدیک به ۶.۵ میلیون رسیده است. سازمان بینالمللی مهاجرت میگوید که افزایش بازگشتها، فشار بیشتری بر روند ادغام دوباره و ظرفیت جوامع میزبان در افغانستان وارد کرده است.
در این ارزیابی مشکلات اقتصادی از چالشهای عمده بازگشتکنندگان عنوان شده است. افزون بر اینکه ۶۹ درصد افراد ۱۴ ساله و بالاتر در یک ماه پیش از ارزیابی کار نداشتهاند، ۵۴ درصد خانوادهها و بازگشتکنندگان انفرادی گفتهاند که درآمد آنان برای تامین نیازهای اساسی کافی نبوده است. همچنین در میان کسانی که کار داشتهاند، ۷۱ درصد تنها بهگونه نیمهوقت یا محدود مصروف کار بودهاند.
این مطلب مرتبط را نیز بخوانید
افغانستان زیر حاکمیت طالبان یکی از بدترین بحرانهای بشری را تجربه میکند - گزارشاین گزارش نشان میدهد که وضعیت مسکن نیز برای بخش بزرگی از بازگشتکنندگان ناپایدار است، طوریکه ۷۷ درصد افرادی که بررسی شده اند در سرپناههای موقت زندگی میکردند، ۵۱ درصد فضای کافی برای زندگی نداشتند و ۱۴ درصد نیز گفتهاند که پس از بازگشت از محل سکونتشان اخراج شدهاند. در ۶۴ درصد موارد، ناتوانی در پرداخت کرایه علت اخراج عنوان شده است.
در کنار مشکلات اقتصادی و مسکن، کمبود اسناد نیز دسترسی بازگشتکنندگان به خدمات را محدود کرده است. براساس یافتههای این سازمان، ۴۳ درصد خانوادهها و بازگشتکنندگان انفرادی اسناد مورد نیاز برای استفاده از خدمات را در اختیار نداشتهاند؛ این رقم در میان خانوادههای بازگشته به ۵۰ درصد میرسد.
از سوی دیگر، غذا، سرپناه و کمک نقدی در صدر نیازهای اعلامشده قرار داشتهاند. ۶۹ درصد پاسخدهندگان، غذا، ۶۷ درصد کمک برای سرپناه و ۶۴ درصد کمک نقدی را از نیازهای اصلی خود دانستهاند. گزارش همچنین میگوید که ۶۲ درصد بازگشتکنندگان دسترسی کافی به خدمات صحی و ۵۳ درصد دسترسی مناسب به آب آشامیدنی مصوون نداشتهاند.
با وجود این دشواریها، ۷۵ درصد افراد مورد بررسی گفتهاند که قصد ندارند محل فعلی زندگی خود را ترک کنند. با این حال، سازمان بینالمللی مهاجرت میگوید که تصمیم بازگشتکنندگان برای ماندن یا جابهجایی، همچنان با عوامل چون فرصتهای کاری، هزینه زندگی، مسکن و دسترسی به خدمات ارتباط دارد.
این ارزیابی توسط سازمان بینالمللی مهاجرت در اگست ۲۰۲۶ بر اساس مصاحبه با ۱۵۴۷نفر انجام شده که شامل ۱۲۶۷ خانوادۀ بازگشته و ۲۸۰ بازگشتکننده انفرادی بوده است. افراد مورد بررسی بین اول جولای تا ۳۱ دسمبر ۲۰۲۵ وارد افغانستان شده بودند.
سازمان بینالمللی مهاجرت تاکید کرده است که این یافتهها مربوط به عودتکنندگان بدون مدرکی است که پس از ورود از کمکهای این سازمان بهرهمند شده و قابل تماس بودهاند؛ بنابراین، این یافتهها نماینده وضعیت همه بازگشتکنندگان در افغانستان نیست.