جایزۀ نوبل فزیک سال ۲۰۲۶ به فرانسیس هالزن، فزیکدان امریکایی بلجیمی‌الاصل ، برای پژوهش‌هایش در زمینۀ نوترینوهای پرانرژی تعلق گرفت.
فرهنگستان شاهی علوم سویدن روز سه‌شنبه (۶ اکتوبر) در استکهلم اعلام کرد که این جایزه به دلیل "مشارکت‌های قاطع فرانسیس هالزن در رصدخانۀ نوترینوی آیس‌کیوب و کشف نوترینوهای پرانرژی با منشأ اخترفزیکی" به او اعطا شده است.
فرانسیس هالزن ۸۲ ساله، استاد دانشگاه ویسکانسین-مدیسون در امریکا است. او در سال ۱۹۸۸ ایدۀ استفاده از یخ قطب جنوب برای ردیابی نوترینوها را مطرح کرد؛ طرحی که سرانجام به ایجاد رصدخانۀ آیس‌کیوب انجامید.
نوترینوها ذرات بنیادی بسیار فراوان‌اند که جرم بسیار اندکی دارند و ردیابی آنها دشوار است. دانشمندان این ذرات را "پیام‌رسانان کیهان" می‌دانند، زیرا می‌توانند اطلاعاتی از پدیده‌های دوردست فضایی، از جمله انفجار ستارگان و سیاه‌چاله‌ها، به زمین برسانند.
هالزن دریافت که یخ شفاف قطب جنوب می‌تواند برای ردیابی این ذرات استفاده شود. رصدخانۀ آیس‌کیوب در یک کیلومتر مکعب از یخ قطب جنوب ساخته شده و بیش از پنج هزار حسگر در آن نصب شده است تا نشانه‌های عبور نوترینوهای پرانرژی را ثبت کند.
مارک پیرس، رییس کمیته نوبل فزیک، گفت: "فرانسیس هالزن تیمی بین‌المللی از پژوهشگران و مهندسان را رهبری کرده که ابزاری شگفت‌انگیز در اختیار ما گذاشته اند. سرسختی و چشم‌انداز علمی او راه را برای نوع تازه‌ای از اخترشناسی هموار کرده است."
هالزن پس از اعلام این جایزه، از ایتالیا از طریق تیلفون با کمیته نوبل صحبت کرد و گفت که دریافت این جایزه برایش "غافلگیری بزرگی" بوده و انتظار آن را نداشته است.
ارزش جایزۀ نوبل فزیک امسال ۱۲ میلیون کرون سویدن، معادل حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار دالر، است. با اضافه شدن هالزن، شمار افرادی که از سال ۱۹۰۱ تاکنون برندۀ نوبل فزیک شده‌اند به ۲۳۰ نفر رسیده است.
اعلام جوایز نوبل امسال روز دوشنبه با بخش طب آغاز شد که به سه دانشمند از امریکا و آلمان تعلق گرفت. برندۀ جایزۀ نوبل کیمیا نیز روز چهارشنبه اعلام خواهد شد.