عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه روز جمعه، هفتم اگست، در مکه یک توافقنامهٔ مشترک دفاعی را امضا کردند که براساس آن، حمله مسلحانه به هر یک از این سه کشور، حمله به هر سه کشور تلقی خواهد شد.
این توافقنامه در حالی امضا شده است که تنشهای نظامی در شرقمیانه افزایش یافته و عربستان سعودی و چند کشور دیگر خلیج در ماههای اخیر هدف حملات راکتی و طیارههای بیسرنشین ایران و گروههای نیابتی تهران قرار گرفتهاند.
در بیانیۀ مشترک سه کشور آمده است که "توافقنامهٔ دفاع مشترک مکه" با هدف تقویت بازدارندگی جمعی، افزایش امنیت مشترک و کمک به صلح، امنیت و ثبات در منطقه و فراتر از آن امضا شده است.
جزییات تعهدات نظامی سه کشور در این توافقنامه نشر نشده است، اما یک مقام ترکیه گفته است که این توافقنامه ماهیت دفاعی دارد و کشورهای عضو را تنها در صورت حمله، به حمایت متقابل دفاعی متعهد میکند.
به گفته این مقام، توافق یادشده علیه هیچ کشور یا بازیگر مشخصی تنظیم نشده است، کشورهای دیگر منطقه نیز میتوانند به آن بپیوندند و این پیمان جایگزین توافقهای دوجانبه یا چندجانبۀ موجود نخواهد شد.
امضای این توافقنامه در شرایطی صورت گرفته است که عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه نسبت به گسترش بیثباتی در منطقه و مواضع نظامی ایران و اسراییل نگراناند.
پس از حملات امریکا و اسراییل بر ایران در ۲۸ فبروری سال جاری، تهران و گروههای مورد حمایت آن حملات خود را علیه عربستان سعودی و برخی دیگر از کشورهای خلیج افزایش دادهاند.
عبدالعزیز بن صقر، رییس مرکز پژوهشهای خلیج، میگوید که توافق سه کشور در شرایط کنونی از نظر سیاسی اهمیت ویژهای دارد و نشاندهنده تمایل فزایندۀ قدرتهای منطقهای برای هماهنگی بیشتر در مسایل امنیتی است.
به گفته او، اگر این چارچوب سهجانبه به همکاری عملی و نهادی تبدیل شود، میتواند وزن دپلوماتیک و دفاعی سه کشور را افزایش دهد و به شکلگیری یک ساختار امنیتی بیشتر متکی بر کشورهای منطقه کمک کند.
اهمیت این توافقنامه از نظر بازدارندگی، به ظرفیتهای نظامی و استراتیژیک سه کشور نیز برمیگردد؛ ترکیه دومین اردوی بزرگ ناتو را در اختیار دارد، پاکستان تنها کشور مسلمان دارای سلاح هستهای است و عربستان سعودی نیز از قدرتهای مهم خلیج و صادرکنندگان بزرگ نفت جهان به شمار میرود.