دولت ایالات متحدهٔ امریکا در تازهترین اقدام خود علیه شرکتهای بزرگ تکنالوژی و صنعتی چین، نام دهها شرکت مطرح این کشور، از جمله علیبابا، بایدو، بیوایدی و نیو را در فهرست شرکتهایی قرار داده است که به باور واشنگتن با اردوی چین همکاری دارند یا در تقویت توان نظامی بیجینگ نقش ایفا میکنند.
وزارت جنگ امریکا (پنتاگون) روز دوشنبه فهرست جدید "شرکتهای نظامی چین" را نشر کرد؛ فهرستی که بر اساس قوانین امریکا سالانه تجدید میشود و شامل شرکتهایی است که از دید واشنگتن در پیشبرد همکاری میان بخشهای نظامی و غیرنظامی چین نقش دارند یا با ساختار نظامی این کشور مرتبط دانسته میشوند.
این اقدام در حالی صورت میگیرد که کمتر از یک ماه از دیدار دونالد ترمپ، رییسجمهور ایالات متحدهٔ امریکا، با شی جینپینگ، رییسجمهور چین، در بیجینگ میگذرد؛ دیداری که در آن دو طرف تلاش کردند آتشبس شکننده در جنگ تجاری میان دو کشور را حفظ کنند.
چه شرکتهایی به فهرست اضافه شدند؟
در نسخه جدید این فهرست، نام شماری از بزرگترین شرکتهای تکنالوژی و صنعتی چین دیده میشود؛ از جمله علیبابا، بایدو(بزرگترین انجن ستجوی انترنتی چین و فعال در حوزه هوش مصنوعی) بیوایدی(بزرگترین تولیدکننده موترهای برقی جهان) و شرکتهای سازنده چپهای کمپیوتری مانند سیایکسامتی و وایامتیسی. همچنان شرکتهای فعال در بخش انرژی و تکنالوژیهای نوین، از جمله "جی ای سولر وترینا سولر" نیز به این فهرست اضافه شدهاند.
بازگشت نام تولیدکنندگان بزرگ چپهای کمپیوتری
یکی از مهمترین تغییرات در نسخه جدید فهرست، بازگشت نام دو شرکت بزرگ تولید چپهای نیمههادی، یعنی سیایکسامتی و وایامتیسی است.
این دو شرکت در نسخه کوتاهمدتی که پنتاگون در ماه فبروی نشر کرده و سپس بدون توضیح حذف کرده بود، شامل بودند.
پیامدهای عملی این فهرست چیست؟
قرار گرفتن در فهرست شرکتهای نظامی چین بهطور مستقیم به معنای اعمال تحریم نیست، اما پیامدهای مهمی برای شرکتهای هدف دارد.
بر اساس قوانین جدید امریکا، از اواخر ماه جاری میلادی، وزارت جنگ امریکا اجازه عقد قرارداد مستقیم با شرکتهای موجود در این فهرست را نخواهد داشت. همچنین از سال ۲۰۲۷ خرید محصولات و خدمات این شرکتها از طریق واسطهها نیز ممنوع خواهد شد.
کارشناسان معتقدند که تاثیر مهمتر این اقدام، ارسال یک پیام سیاسی و امنیتی به نهادهای دولتی امریکا، قراردادیان دفاعی و سرمایهگذاران بینالمللی است؛ پیامی که میتواند بر اعتبار تجاری این شرکتها تاثیر بگذارد.
در عین حال، تقریباً تمامی شرکتهای بزرگی که نامشان در فهرست آمده، تصمیم امریکا را رد کردهاند.
شرکت بیوایدی اعلام کرد که بهشدت با این تصمیم مخالف است و تاکید کرد که هیچ ارتباطی با فعالیتهای نظامی ندارد. این شرکت اعلام کرده است که از تمامی ابزارهای حقوقی و اداری برای دفاع از منافع خود استفاده خواهد کرد.
علیبابا نیز در بیانیهای اعلام کرده که هیچ مبنایی برای قرار گرفتن این شرکت در فهرست وجود ندارد. این شرکت گفته است که نه یک شرکت نظامی چینی است و نه بخشی از راهبرد ادغام نظامی ـ غیرنظامی چین.
بایدو نیز این اتهام را کاملاً بیاساس خواند و اعلام کرد برای حذف نام خود از فهرست، از تمامی گزینههای قانونی استفاده خواهد کرد.
شرکت موترسازی نیو در اطلاعیهای به بورس هانگکانگ اعلام کرد که محدودیتهای جدید تاثیر مستقیمی بر فعالیتهای تجاری این شرکت نخواهد داشت.
امکان خروج از فهرست وجود دارد
وزارت جنگ امریکا اعلام کرده است که شرکتهای قرارگرفته در این فهرست میتوانند درخواست رسمی برای بازنگری و حذف نام خود ارایه کنند.
کارشناسان معتقدند نشر این فهرست نشان میدهد که رقابت امریکا و چین وارد مرحلهای عمیقتر شده است.
به گفته تحلیلگران، گسترش فهرست شرکتهای نظامی چین نشان میدهد که رقابت میان دو اقتصاد بزرگ جهان دیگر تنها به حوزه تجارت محدود نیست و اکنون تکنالوژیهای پیشرفته، هوش مصنوعی، چپهای کمپیوتر، روباتیک و صنایع نوظهور به میدان اصلی این رقابت جیوپولیتیک تبدیل شدهاند.