عوامل استعفای صدر اعظم بریتانیا چه بود؟

کایر استارمر، صدر اعظم مستعفی بریتانیا

کایر استارمر، صدر اعظم بریتانیا، دو شنبه ۲۲ جون، استعفایش را از این سمت که به گفتۀ وی "بزرگ‌ترین افتخار زندگی‌‌اش است" اعلام کرد و گفت که این تصمیم را به خاطر کشورش اتخاذ کرده است.

او گفت: "دلیل تصمیمی را که گرفته‌ام این بوده است تا کشوری را که دوست دارم در اولویت قرار دهم. به همین دلیل است که از رهبری حزب کارگر استعفا می‌دهم. امروز صبح با اعلیحضرت پادشاه صحبت کردم تا تصمیم خود را به ایشان اطلاع دهم."

ترکیبی از عوامل در استعفای استارمر دخیل بود، از ناکامی‌های ویرانگر حزب کارگر در انتخابات محلی بریتانیا گرفته تا افتضاح‌های زیانبار سیاسی، رویکردها در عرصۀ سیاست خارجی و از همه مهمتر مخالفت شدید درون حزبی با وی.

پرهیز استارمر در حمایت از ایالات متحده در جنگ علیه ایران که مایۀ رنجش واشنگتن -نزدیک‌ترین متحد لندن – شد و ناتوانی وی در حفظ موقف واحد در جنگ‌های اسراییل در غزه و لبنان او را در محراق انتقادها قرار داد.

همچنین گماشتن پیتر مندلسن که به داشتن روابط با جفری اپستین متهم است، به صفت سفیر بریتانیا در ایالات متحده، پذیرش تحایف گران قیمت از سوی وزیران وی، تقاضاها برای کناره گیری استارمر را در درون حلقات سیاسی بریتانیا قوت بخشید.

به اضافۀ آن، کاهش محبوبیت به ویژه در بین رای دهندگان بریتانیایی، نگرانی از رشد حزب اصلاحات بریتانیا و عقب‌نشینی از برخی سیاست‌ها به ویژه وعدۀ اصلاحات در قوانین داخلی بریتانیا، موقعیت استارمر را در حزب کارگر تضعیف کرده بود.

در کابینه، وس استرتینگ، وزیر دولت بریتانیا در امور صحت و مراقبت اجتماعی در ماه می با بیان اینکه اعتمادش را بر صدر اعظم از دست داده است، استعفا داد. در اوایل جون، استعفای جان هیلی در اعتراض به کندی کار صدر اعظم در زمینۀ تخصیص بودجۀ بیشتر دفاعی، بحران را در درون حکومت عمیق‌تر کرد.

در بعد سیاست داخلی، برآورده نشدن وعده‌ها از جمله در بخش مالیات، امتیازات برای بازنشستگان و انفاذ سیاست‌های جنجالی در زمینۀ خدمات اجتماعی، پایگاه حمایتی و محراق محبوبیت استارمر را در بین طبقۀ کارگر در بریتانیا به شدت تضعیف کرد.

با اینحال، استارمر هنگام اعلام استعفایش گفت که همه وعده‌هایش را عملی کرده است. او گفت: "اعتبار ما در جهان احیا شد و بریتانیا بار دیگر از نجابت، احترام و حاکمیت قانون دفاع کرد، قراردادهای تجارتی را تضمین کرد، در کنار اوکراین ایستاد، از ارزش‌هایمان دفاع کرد و روابط مان را با متحدان مان در اروپا بازسازی کرد."

جانشین صدر اعظم

با استعفای استارمر، رقابت برای تعیین جانشین او می‌تواند بریتانیا را در مسیر انتخاب هفتمین صدر اعظم آن کشور در طول یک دهه قرار دهد.

انتظار می‌رود که اندی برنام، شهردار پیشین منچستر بزرگ، که هفتۀ گذشته در انتخابات ویژۀ پارلمانی برای رهبری حزب کارگر، در برابر استارمر به پیروزی دست یافت، عمده‌ترین نامزد احتمالی برای جانشینی استارمر به صفت صدر اعظم باشد.

برنام در پستی در شبکه‌های اجتماعی ضمن سپاسگزاری از کارکرد استارمر، خواستار روند "منظم و مسوولانۀ" انتقال قدرت شده و گفته است که به عنوان بخشی از این روند، پا پیش خواهد نهاد.

اما نایجل فاراژ، رهبر حزب راستگرای اصلاح بریتانیا، با نشر پیام ویدیویی در شبکۀ اجتماعی ایکس خواستار برگزاری انتخابات سراسری به "زودترین فرصت ممکن" شد. او گفت: "بریتانیا در هم شکسته است. شش صدر اعظم در هفت سال باید شما را بر واقعیت متقاعد کند. ما برای انتخابات عمومی آمده‌ایم و گمان می‌کنم که بسیاری از شما نیز برای انتخابات عمومی آماده اید."

کومی بنداک، رهبر حزب‌ محافظه‌کار بریتانیا که عمده‌ترین حزب مخالف سیاسی کارگر است، استارمر را "افتضاح‌آور" توصیف کرده است.

واکنش‌های بین‌المللی

درست یک روز پیش از اعلام استعفای استارمر، رییس جمهور دونالد ترمپ روز یکشنبه در شبکۀ اجتماعی تروت سوشیل نوشت که استارمر استعفا خواهد داد، زیرا به گفتۀ وی "شکست بدی" را در دو زمینه – مهاجرت و انرژی – متحمل شده است.

حکومت آلمان در واکنش به استعفای استارمر، او را شریک نزدیک خوانده است. ستیفن کورنیلیوس، سخنگوی حکومت آلمان، روز دوشنبه گفت: "در سیاست خارجی، به ویژه در خصوص مسایل مربوط به اوکراین، استارمر همواره شریک قابل اعتماد و نزدیک برای حکومت فدرال آلمان بوده است."

دیمیتری پسکوف، سخنگوی ولادیمیر پوتین، رییس جمهور روسیه گفته است که کرملین از استعفای استارمر متاسف نخواهد شد زیرا به گفتۀ پسکوف، صدر اعظم استارمر از رهگذر روابط بریتانیا و روسیه خود را از بقیه متمایز نکرده است.

اورسلا فون درلاین، رییس کمیسیون اروپا، از استارمر به خاطر تقویت امنیت اروپا، تمجید کرد و گفت که امنیت این قاره و همچنین اوکراین به دلیل اقدامات او تقویت شده است.

ولادمیر زیلینسکی، رییس جمهور اوکراین، نیز در پیامی از استارمر به خاطر حمایت‌اش از اوکراین ستایش کرده است.

با اینحال، استارمر گفته است که تا زمان تکمیل شدن روند انتقال قدرت، امور صدارت را به عهده خواهد داشت و از کمیتۀ ملی اجرایی حزب کارگر خواست تا یک جدول زمانی را تعیین کند که در آن معرفی نامزدان کرسی صدارت از نهم جولای آغاز و تا تعطیلات تابستانی تکمیل شود.