پایان نشست ناتو؛ دستآوردها، تصمیم‌گیری‌ها و اختلاف نظرها

عکس گروهی سران کشورهای عضو ناتو

نشست دو روزۀ سران سازمان پیمان اتلانتیک شمالی (ناتو ) با بحث‌ها در مورد بودجۀ دفاعی اعضای این پیمان، تعهد اروپا به حمایت از اوکراین، جنگ ایران و مسایل متعدد دیگر پایان یافت.

تشدید ناگهانی جنگ ایران همزمان با دیدار سران ناتو که سبب شد رییس جمهور دونالد ترمپ، تفاهمنامۀ موقت آتش‌بس میان واشنگتن و تهران را تمام شده اعلام کند، این نشست را زیر سایۀ خود قرار داد. آقای ترمپ در چندین مناسبت به خاطر نپیوستن متحدان اروپایی ناتو در این جنگ آنان را به باد انتقاد گرفت.

اما آنگونه که انتظار می‌رفت، بحث افزایش بودجۀ دفاعی اعضای اروپایی ناتو، آنهم زیر فشار رییس جمهور ترمپ و تاکید متحدان اروپایی برای حمایت از اوکراین بود. کشورهای اروپایی ناتو تعهد کردند تا سال ۲۰۳۵ مصارف دفاعی شان را به سطح پنج درصد عواید ناخالص داخلی شان برسانند.

نشست کنونی برای اوکراین سرنوشت ساز بود که مهمترین آن توافق ایالات متحده برای ایجاد خط داخلی تولید مهمات سیستم دافع هوای پاتریوت به اوکراین بود. رهبران اروپایی در این نشست بستۀ کمک نظامی ۸۰ میلیارد دالری را برای اوکراین در سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ نهایی کردند. با این وجود برخی مسایل اختلافی بحث برانگیز در این نشست نیز وجود داشت.

رییس جمهور ترمپ در دیدار با ولادمیر زیلینسکی، رییس جمهور اوکراین در حاشیۀ نشست سران ناتو توافق کرد که اوکراین می‌تواند خط داخلی تولید رهگیر‌های سیستم دفاع راکتی پاتریوت را داشته باشد.

دونالد ترمپ گفت: "بنابراین یکی از چیزهایی که قرار است در موردش صحبت کنیم این است که به شما مجوز ساختن میزایل پاتریوت داده می‌شود. بسیار جالب است! درست است؟ به این ترتیب نمی‌توانید شکایت کنید که به اندازه کافی به آنان کمک نمی‌کنیم. می‌گویم خودتان بسازید."

با اینحال، رییس جمهور ترمپ از زیلینسکی پرسید که آیا مایل است برای مذاکرات صلح با ولادیمیر پوتین، رییس جمهور روسیه، به مسکو سفر کند یا نه، زیرا به گفتۀ وی رییس جمهور پوتین خواستار چنین ملاقاتی است. زیلینسکی در پاسخ گفت که سفر به مسکو به دلیل پرواز شمار زیاد طیاره‌های بی‌سرنشین اوکراین در آسمان مسکو، برایش دشوار خواهد بود.

رییس جمهور اوکراین که از دیر زمان خواستار این بود تا نیروهای آن کشور در زمینۀ تولید جنگ افزار، به ویژه تولید خط داخلی میزایل‌های پاتریوت خودکفا شوند، تاکید کرد که اوکراین در میدان نبرد در برابر روسیه، نیرومند خواهد ایستاد.

زیلینسکی گفت: "من فکر می‌کنم که ما چنین چانس واقعی داریم که پوتین، رییس جمهور روسیه، را امسال به مذاکرات سوق دهیم. به همین دلیل است که برای این کار، همانطور که شرکای اروپایی می‌گویند، به اتفاق آرا نیاز داریم."

رییس جمهور ترمپ با احمد الشرع، رییس جمهور سوریه، نیز در حاشیۀ این نشست دیداری داشت و به پرسش خبرنگاران پاسخ داد. ترمپ در پاسخ به پرسش یک خبرنگار در مورد احتمال خروج نظامیان اسراییلی از لبنان گفت که فکر می‌کند چنین خواهد شد.

آقای ترمپ گفت: "خوب، من در این مورد اطلاعی ندارم. بلی، فکر می‌کنم آنان [اسراییل] این کار را خواهند کرد. فکر نمی‌کنم این پرسش به من مربوط شود. فکر می‌کنم درست است. آنان می‌خواهند این کار را انجام دهند و با لبنان کنار می‌آیند، آنان برای اولین بار با لبنان معامله‌ای را امضا می‌کنند. مارکو در این مورد صحبت می‌کند."

مارکو روبیو، وزیر خارجۀ ایالات متحدۀ امریکا گفت که آنان توافقی دارند که به هدف نهایی منتهی می‌شود. روبیو گفت که رییس جمهور ترمپ برای کشاندن این دو کشور کنار هم، کار عالی انجام داد و برای نخستین بار است که چنین می‌شود.

رییس جمهور ترمپ پیش از این گفته بود که نیروهای حکومت سوریه به رهبری احمدالشرع می‌توانند مقابله با گروه حزب‌الله لبنان را به عهده بگیرند. هرچند اسراییل تاکید کرده است که در هیچ صورتی از مقابله با این گروه برای تامین امنیت اسراییل دست بر نمی‌دارد.

مارک روته، منشی عمومی سازمان پیمان اتلانتیک شمالی (ناتو) نشست سران این پیمان را بسیار مثبت و متحدانه خوانده گفت که این پیمان هیچ‌گاهی قوی‌تر از حال نبوده است. اما شماری از مسایل از جمله دستور رییس جمهور ترمپ به قطع روابط تجارتی ایالات متحده با اسپانیا و طرح ادعاهای جدید در مورد کنترول گرینلند از سوی ایالات متحده، سبب ایجاد تنش در جریان این نشست شد.