شماری از کارشناسان می‌گویند که اهداف شورشیان حوثی مورد حمایت ایران تنها به یمن محدود نمی‌شود و این گروه در تلاش است نفوذ و تسلط خود را بر مسیرهای مهم کشتیرانی، از دریای سرخ تا بحیرهٔ عرب و اقیانوس هند، گسترش دهد.
این ارزیابی در حالی مطرح می‌شود که حوثی‌ها در ۲۰ جولای، پس از متهم کردن عربستان سعودی به بمباران میدان هوایی صنعا، پایتخت یمن، در ۱۳ جولای، محاصرهٔ دریایی این کشور را اعلام کردند.
دولت به رسمیت شناخته‌شدهٔ یمن که از حمایت عربستان سعودی برخوردار است، اعلام کرد که حمله به میدان هوایی صنعا را با هدف جلوگیری از فرود یک طیارهٔ ایرانی انجام داده است.
از آن زمان تاکنون، حوثی‌ها دست‌کم به ۱۰ کشتی، از جمله هفت کشتی عربستان سعودی، حمله کرده‌اند. در یکی از این حملات در ماه آگست، شش نفر کشته شدند.
این مطلب مرتبط را نیز بخوانید
در حملات حوثی‌ها به جنوب عربستان ۷۳ نفر زخمی شدنداین گروه ماه گذشته کنترول تمام سواحل یمن در امتداد دریای سرخ را به دست گرفت؛ اقدامی که نگرانی‌ها دربارهٔ امنیت مسیرهای بین‌المللی کشتیرانی را افزایش داده است. در پی این تحولات، ایالات متحدهٔ امریکا و سازمان ملل متحد به حوثی‌ها هشدار دادند که از ایجاد اختلال در رفت‌وآمد کشتی‌های تجارتی خودداری کنند.
حوثی‌ها ادعا می‌کنند که تنها کشتی‌های متعلق به عربستان سعودی را هدف قرار می‌دهند و قصد حمله به کشتی‌های دیگر کشورها را ندارند. با این حال، کارشناسانی که با صدای امریکا گفتگو کرده‌اند، معتقدند که اهداف این گروه به مراتب گسترده‌تر است.
هشام العمیسی، تحلیلگر جنگ یمن و مشاور ارشد انستیتوت اروپایی صلح، در گفتگو با صدای امریکا گفت که حوثی‌ها به دنبال گسترش قدرت و نفوذ خود در منطقه هستند.
او گفت که: "آن‌ها قدرت می‌خواهند و اهداف منطقه‌ای دارند. عبدالملک الحوثی، رهبر این گروه، باور دارد که از نوادگان پیامبر اسلام است و باید رهبری تمام [امت اسلامی] را بر عهده داشته باشد."
حملات به کشتی‌ها و نگرانی از گسترش نفوذ حوثی‌ها
شورشیان حوثی در اواخر سال ۲۰۲۳، در اعلام همبستگی با گروه تروریستی حماس، حملات خود را علیه کشتی‌های مرتبط با اسراییل آغاز کردند.
گروه حماس که از حمایت ایران برخوردار است، در هفتم اکتوبر همان سال از نوار غزه به اسراییل حمله کرد؛ حمله‌ای که به آغاز جنگ سه ساله میان اسراییل و حماس در غزه انجامید.
در سال ۲۰۲۴، یک هیأت کارشناسان سازمان ملل متحد اعلام کرد که حوثی‌ها از نوامبر ۲۰۲۳ تا جولای ۲۰۲۴، به ۱۳۴ کشتی حمله کرده‌اند.
براساس یافته‌های این هیأت، حملات حوثی‌ها تنها به کشتی‌های مرتبط با اسراییل محدود نبوده، بلکه کشتی‌های تجارتی کشورهای مختلف و کشتی‌های جنگی امریکا و بریتانیا را نیز هدف قرار داده است.
این مطلب مرتبط را نیز بخوانید
سنتکام: شش درون حوثی‌های یمن در بحیره سرخ منهدم شدنددر واکنش به این حملات، امریکا در مارچ ۲۰۲۵ عملیات نظامی علیه حوثی‌ها را آغاز کرد، اما دو ماه بعد، در چارچوب توافقی با میانجیگری عمان، این حملات را متوقف ساخت.
هشام العمیسی، حوثی‌ها را گروهی "حداکثرخواه" توصیف می‌کند که در تلاش است تسلط خود را بر گذرگاه‌های مهم دریایی و مسیرهای کشتیرانی در منطقه افزایش دهد.
او با اشاره به سابقهٔ حملات این گروه گفت: "به عملکرد گذشتهٔ آن‌ها نگاه کنید. تنها چند سال پیش، به ۱۰۰ کشتی از کشورهای مختلف جهان حمله کردند و چندین کشتی را غرق کردند. هرگز نباید در دام اعتماد به گفته‌های حوثی‌ها افتاد."
این تحلیلگر افزود: "آن‌ها می‌خواهند بخش‌های باقی‌ماندهٔ یمن را نیز تصرف کنند. می‌خواهند دریای سرخ را تحت کنترول بگیرند، اما اهداف‌شان به آن محدود نمی‌شود. آن‌ها به دنبال تسلط بر بحیرهٔ عرب نیز هستند و در قبال اقیانوس هند هم اهداف گسترده‌ای دارند."
در همین حال، هانا پورتر، پژوهشگر مسایل یمن در گروه آرک، یک سازمان بین‌المللی توسعه مستقر در دوبی، می‌گوید که حوثی‌ها پیش از این نشان داده‌اند که اقدامات‌شان تا چه اندازه می‌تواند بر تجارت جهانی، بازارهای انرژی و زنجیره‌های تامین کالا تاثیر بگذارد.
او به صدای امریکا گفت: "حوثی‌ها این توانایی را دارند که هر زمان بخواهند، کشتی‌ها را هدف قرار دهند."
پورتر توضیح داد که تهدیدهای این گروه، حتی بدون کنترول مستقیم تنگهٔ باب‌المندب، می‌تواند هزینه‌های حمل‌ونقل دریایی را افزایش دهد.
او افزود: "این وضعیت به آن معناست که رفت‌وآمد کشتی‌ها در دریای سرخ، از کانال سویز تا تنگهٔ باب‌المندب، با خطرات بیشتری همراه است و در نتیجه، هزینه‌های بیمه نیز افزایش می‌یابد."
به گفتهٔ او این اختلال در تجارت بین‌المللی مستقیماً ناشی از تهدیدهای حوثی‌ها و حضور این گروه در امتداد دریای سرخ است؛ صرف‌نظر از این‌که کنترول تنگهٔ باب‌المندب را در اختیار داشته باشند یا نه.
پیشینهٔ جنگ و گسترش قدرت حوثی‌ها در یمن
یمن در چند دههٔ گذشته شاهد جنگ‌های داخلی و درگیری‌های نیابتی متعددی بوده است؛ بحران‌هایی که زمینه را برای گسترش نفوذ گروه‌های مسلح، از جمله حوثی‌ها فراهم کرده‌اند.
دور تازهٔ بی‌ثباتی در این کشور از سال ۲۰۱۱ و هم‌زمان با موج اعتراض‌های مردمی موسوم به "بهار عربی" آغاز شد؛ اعتراض‌هایی که در چندین کشور عربی علیه حکومت‌های اقتدارگرا شکل گرفته بود.
در یمن، اعتراض‌های گستردهٔ خیابانی سرانجام علی عبدالله صالح، رییس‌جمهور دیرینهٔ این کشور، را در سال ۲۰۱۲ وادار به کناره‌گیری از قدرت کرد.
در پی آن، عبدربه منصور هادی، معاون صالح، در چارچوب روند انتقال قدرت با میانجیگری کشورهای منطقه، جانشین او شد.
اما این انتقال سیاسی نتوانست به بی‌ثباتی در یمن پایان دهد. حوثی‌ها با استفاده از شرایط موجود، در سال ۲۰۱۴ کنترول صنعا، پایتخت این کشور، را به دست گرفتند و هادی را مجبور کردند نخست به جنوب یمن و سپس به عربستان سعودی فرار کند.
در مارچ ۲۰۱۵، ایتلاف به رهبری عربستان سعودی، که در آغاز ۹ کشور از جمله امارات متحدهٔ عربی، مصر و سودان در آن حضور داشتند، به درخواست هادی مداخلهٔ نظامی در یمن را آغاز کرد.
حوثی‌ها در همان سال با علی عبدالله صالح، رییس‌جمهور پیشین یمن، ایتلاف کردند؛ اما این اتحاد دوام نیاورد و در دسامبر ۲۰۱۷، پس از آن‌که صالح حمایت خود را از ایتلاف به رهبری عربستان سعودی اعلام کرد، حوثی‌ها او را کشتند.
پس از سال‌ها جنگ، آتش‌بس با میانجیگری سازمان ملل متحد در سال ۲۰۲۲ به کاهش درگیری‌ها در یمن کمک کرد. با این حال، در سال جاری و هم‌زمان با گسترش درگیری میان امریکا و ایران در منطقه، جنگ بار دیگر شدت گرفت.
استفادهٔ حوثی‌ها از راهبرد مشابه ایران
به باور کارشناسان، اقدامات تازهٔ حوثی‌ها در دریای سرخ شباهت‌هایی با راهبرد ایران در استفاده از مسیرهای مهم دریایی برای وارد کردن فشار اقتصادی و نظامی بر مخالفان دارد.
پس از آن‌که امریکا و اسراییل در ۲۸ فبروری سال روان، حملات نظامی علیه ایران را آغاز کردند، تهران در واکنش هزاران موشک و طیارهٔ بی‌سرنشین به سوی کشورهای منطقه شلیک کرد؛ کشورهایی که برخی از آن‌ها میزبان نیروهای امریکایی هستند.
این مطلب مرتبط را نیز بخوانید
سنتکام: در عبور ۱۳۰۰ کشتی تجارتی از تنگۀ هرمز کمک کرده ایمایران همچنین کشتی‌های تجارتی را در تنگهٔ هرمز هدف قرار داد و رفت‌وآمد دریایی را در یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های انتقال انرژی شرق میانه مختل کرد؛ اقدام که از آن به‌عنوان ابزاری برای اعمال فشار اقتصادی بر اقتصاد جهانی استفاده شد.
هشام العمیسی معتقد است که حوثی‌ها اکنون از راهبرد مشابهی برای افزایش هزینه‌های جنگ استفاده می‌کنند.
او گفت: "نخستین کاری که ایرانی‌ها پس از حملهٔ امریکا انجام دادند، حمله به کشورهای خلیج بود؛ زیرا می‌خواستند هزینهٔ جنگ را افزایش دهند."
العمیسی افزود که: "اکنون حوثی‌ها نیز از همین راهبرد استفاده می‌کنند؛ یعنی بالا بردن هزینهٔ درگیری."
در همین حال، هانا پورتر، پژوهشگر مسایل یمن، درگیری میان عربستان سعودی و حوثی‌ها را نمونه‌ای از "جنگ نامتقارن" می‌داند؛ جنگ که در آن یک طرف با استفاده از تسلیحات نسبتاً ارزان، تهدیدهای پرهزینه‌ای برای طرف قدرتمندتر ایجاد می‌کند.
او به صدای امریکا گفت: "حوثی‌ها می‌توانند با استفاده از سلاح‌های نسبتاً ارزان، تهدیدهای جدی علیه کشتیرانی جهانی، امنیت دریایی و سفرهای هوایی ایجاد کنند."
پورتر افزود: "در مقابل، نیروهای نظامی قدرتمندی مانند نیروهای امریکا و عربستان سعودی برای رهگیری راکت های حوثی‌ها یا مقابله با این گروه، ناگزیر به پرداخت هزینه‌های بسیار سنگین هستند."
آیا راهی برای پایان دادن به درگیری وجود دارد؟
تشدید حملات حوثی‌ها علیه عربستان سعودی، نگرانی‌ها را دربارهٔ گسترش جنگ و پیامدهای آن برای ثبات منطقه افزایش داده است.
در روزهای اخیر، حملات راکتی حوثی‌ها به میدان‌های هوایی عربستان سعودی دست‌کم ۱۸ کشته برجا گذاشته است.
در پی این حملات، آلیسون ماینر، مدیر پروژهٔ همگرایی شرق میانه در شورای اتلانتیک و معاون پیشین فرستادهٔ ویژهٔ امریکا برای یمن، در یادداشتی در شبکه‌های اجتماعی به چالش‌های پیش روی عربستان سعودی اشاره کرده و هشدار داده است که ادامهٔ این درگیری می‌تواند ثبات منطقه را با تهدیدهای بیشتری روبه‌رو کند.
او در این یادداشت نوشت: "به نظر می‌رسد این حملات، دست‌کم در کوتاه‌مدت، دامنهٔ جنگ را گسترش دهد؛ عزم عربستان سعودی را برای تحمیل هزینه‌های سنگین نظامی به حوثی‌ها تقویت کند و احتمالاً زمینه را برای مداخلهٔ محدود امریکا در حمایت از ریاض فراهم سازد."
ماینر در عین حال تاکید کرد که حملات حوثی‌ها بار دیگر پیامدهای جنگ یمن را برای دیگر اولویت‌های عربستان سعودی آشکار کرده است.
او در پیامی در شبکهٔ اجتماعی ایکس نوشت: "حملات حوثی‌ها همچنین یادآوری تلخ برای ریاض است که نشان می‌دهد جنگ یمن چگونه دیگر اولویت‌های عربستان سعودی را تضعیف می‌کند. حوثی‌ها درست چند هفته پیش از برگزاری یکی از کنفرانس‌های مهم این کشور، مسیر اصلی سفر به عربستان سعودی را مختل کرده‌اند."
اشارهٔ او به یک کنفرانس مهم انرژی در ریاض است که قرار است در هفتهٔ جاری برگزار شود.
در پی حملات به میدان هوایی ریاض، شماری از شرکت‌کنندگان این نشست، از جمله مدیران شرکت‌های نفتی، از حضور در آن انصراف داده‌اند.
با افزایش فشارهای نظامی و اقتصادی، پرسش دربارهٔ چگونگی پایان دادن به درگیری میان عربستان سعودی و حوثی‌ها نیز اهمیت بیشتری یافته است.
هشام العمیسی معتقد است که حل این بحران به یک توافق سیاسی و دپلوماتیک نیاز دارد، اما چنین توافقی ممکن است تا زمانی که حوثی‌ها از نظر نظامی احساس ضعف نکنند، به دست نیاید.
او گفت که: "در گام نخست باید دستاوردهای نظامی به دست آورد، توان جنگی آن‌ها را درهم شکست و وادارشان به تسلیم کرد. پس از آن می‌توان به دنبال توافق سیاسی و آشتی رفت. در غیر این صورت، تنها با آتش بازی می‌کنید. "