مقامهای ایرانی میگویند که برنامه اخراج و شناسایی مهاجران افغان فاقد مدرک اقامت ادامه دارد و از ماه مارچ ۲۰۲۵ تاکنون، نزدیک به دو میلیون افغان در چارچوب این روند ایران را ترک کردهاند.
علی زینیوند، سخنگوی وزارت امور داخله ایران، روز دوشنبه (۱۰ اگست) به خبرگزاری ایسنا گفت که برنامه موسوم به "شناسایی و اخراج اتباع غیرمجاز" پس از جنگ نیز متوقف نشده است. به گفتهٔ او، شماری از مهاجران بهگونهٔ داوطلبانه ایران را ترک کردهاند و شماری دیگر بر اساس احکام قضایی اخراج شدهاند.
به گفتهٔ سخنگوی وزارت امور داخله ایران، از آغاز سال جاری تاکنون بیش از ۲۰۰ هزار شهروند افغانستان فاقد مدرک اقامت بهگونهٔ داوطلبانه از ایران خارج شدهاند.
ادامه این روند با هشدار مقامهای سازمان ملل متحد درباره بازگرداندن اجباری افغانها همراه بوده است. ولکر ترک، کمیشنر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد، پیش از این گفته بود که بازگرداندن اجباری پناهجویان و مهاجران افغان "نقض قوانین بینالمللی حقوق بشر و قوانینی مرتبط با پناهندگان به شمار میرود." او تاکید کرده است که وضعیت افغانستان "هنوز برای بازگشت مصوون و داوطلبانۀ بسیاری از افغانها مناسب نیست."
در پیوند به وضعیت شهروندان افغانستان در ایران، وزارت خارجه امریکا نیز اخیراً موج اعدامها در این کشور را که شماری از شهروندان افغانستان نیز در میان اعدامشدگان بودهاند، "به شدت محکوم" کرده است.
این مطلب مرتبط را نیز بخوانید
امریکا اعدامها در ایران را 'به شدت' محکوم کرد که در آن افغانها نیز حلقآویز شدنداین وزارت در پاسخ به پرسش بخش افغانستان صدای امریکا نگاشته است: "توسل به اعدام به عنوان ابزار سرکوب سیاسی از سوی رژیم ایران را به شدت محکوم کرده و میخواهیم زندانیان سیاسی و کسانیکه ناعادلانه [در ایران] بازداشت شده اند، به شمول کسانیکه آزادیهای بنیادین شان را مسالمتآمیز تمثیل کرده اند، فوراً و بیقید و شرط رها شوند."
بر اساس تازهترین آمار کمیشنری عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان(یواناچسیآر) از آغاز سال ۲۰۲۶ تا اول اگست بیش از ۳۵۱ هزار و ۷۰۰ افغان از ایران اخراج شدهاند. این نهاد همچنین میگوید که در سال ۲۰۲۵ بیش از ۱.۹ میلیون افغان از ایران به افغانستان بازگشتند.
در همین حال، پاکستان نیز روند اخراج افغانهای فاقد مدرک قانونی اقامت را ادامه داده است. مقامهای پاکستانی میگویند از اکتوبر ۲۰۲۳ تاکنون حدود دو میلیون و ۶۰۰ هزار مهاجر افغان از این کشور اخراج شدهاند که حدود ۶۰۰ هزار نفر آنان تنها در سال جاری میلادی به افغانستان بازگردانده شدهاند.
کمیشنری عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان هشدار داده است که بازگشت گسترده افغانها فشار بیشتری بر خدمات اساسی، مسکن و فرصتهای معیشتی در افغانستان وارد کرده و جوامع میزبان را نیز با مشکلات بیشتر روبهرو ساخته است.