تلاش‌ها برای پایان جنگ امریکا-ایران به کجا رسیده است؟

از چپ به راست: جی‌دی ونس، معاون ریاست جمهوری ایالات متحده و شهباز شریف، صدر اعظم پاکستان

تلاش‌های میانجی‌گرانه پاکستان برای تسهیل و برگزاری دور دیگر مذاکرات میان ایالات متحده و ایران جریان دارد و مقام‌های امریکایی و ایرانی نیز نسبت به آن ابراز امیدواری محتاطانه داشته اند، هرچند اختلاف‌های عمده به ویژه در زمینۀ توقف برنامۀ هسته‌ای ایران و بازگشایی کامل تنگۀ هرمز به روی ترافیک بین‌المللی همچنان پابرجاست.

دونالد ترمپ، رییس جمهور ایالات متحدۀ امریکا، روز چهارشنبه ۱۵ اپریل، یکبار دیگر تاکید کرد که به ایران اجازه داده نخواهد شد که به اسلحۀ هسته‌ای دست یابد.

ترمپ گفت: "این حقیقت که آنان هرگز سلاح هسته‌ای نخواهند داشت، حرف نهایی است. ایران سلاح هسته‌ای نخواهد داشت. و ما با بسیاری از موارد موافقت کردیم، اما آنان با این مورد موافقت نکردند. و من فکر می‌کنم که آنان با آن موافقت خواهند کرد. در واقع، من از این بابت مطمین استم. اگر آنان موافقت نکنند، هیچ توافقی وجود ندارد."

عاصم منیر، لوی‌ درستیز عمومی قوای مسلح پاکستان، که به سلسلۀ این تلاش‌ها به ایران سفر کرده است روز پنجشنبه ۱۶ اپریل با محمد باقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی ایران و مذاکره کنندۀ ارشد آن کشور با نمایندگان امریکایی، دیدار کرد.

تا کنون مقام‌های پاکستانی جزییات نداده اند که برای از میان برداشتن اختلاف‌های دو طرف، که دو مورد عمدۀ آن توقف برنامۀ هسته‌ای ایران و باز شدن کامل تنگۀ هرمز به روی ترافیک بین‌المللی است، به صفت میانجی تا چه حد پیشرفت داشته اند.

با اینحال، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجۀ ایران تایید کرد که مقام‌های ایرانی و پاکستانی از یکشنبه گذشته به اینسو از طریق میانجیگران پاکستانی به تبادلۀ پیام‌ها ادامه داده اند.

بقایی گفت که هیچ تاریخی برای دور دوم مذاکرات میان ایالات متحده و ایران تعیین نشده و به گفتۀ وی اختلافات بزرگ از جمله در زمینۀ برنامۀ هسته‌ای ایران همچنان پابرجاست. با اینحال او افزود که سفر منیر به تهران، به کاهش اختلافات در برخی حوزه‌ها کمک کرده و امیدها را برای تمدید آتش‌بس و ازسرگیری مذاکرات میان تهران و واشنگتن افزایش داده است.

طاهر اندرابی، سخنگوی وزارت خارجۀ پاکستان روز پنجشنبه گفت که با وصف مشخص نشدن زمان و مکان دور بعدی مذاکرات میان ایالات متحده و ایران، تلاش‌های میانجیگرانۀ پاکستان همچنان ادامه دارد.

اندرابی، افزون بر سفر منیر به تهران، سفر شهباز شریف، صدر اعظم پاکستان به شماری از کشورهای منطقه را در زمرۀ تلاش‌های میانجی‌گرانۀ پاکستان میان واشنگتن و تهران برجسته کرد.

در همین حال، اسکات بسینت، وزیر مالیۀ ایالات متحده امروز گفت که اگر تا پایان آتش‌بس موقت با امریکا که چند روز معدود آن باقی مانده، ایران توافق نکند، ایالات متحده فشار اقتصادی را بر ایران بیشتر می‌کند که به گفتۀ وی "معادل اقتصادی" بمباران نظامی ایران است.

وزیر مالیۀ ایالات متحده گفت که این تهدید در برگیرندۀ تحریم‌های اقتصادی بر کشورهایی است که با افراد، شرکت‌ها و کشتی‌های زیر ادارۀ ایران داد و معامله می‌کنند، به شمول متحدان امریکا مثل امارات متحده عرب و رقیبان واشنگتن چون چین.

بسینت گفت که ایالات متحده به بانک‌های چینی هشدار داده است که هیچ گونه مراودۀ پولی با ایران نداشته باشند، در غیر آن با تحریم‌ها روبرو خواهند شد.

همزمان با این، استیفن میلر، معاون رییس دفتر قصر سفید روز چهارشنبه در مصاحبه‌ با فاکس نیوز از تهدید برنامۀ هسته‌ای ایران هشدار داد. او گفت: "ایران مجهز با سلاح هسته‌ای، میزایل‌های میان‌برد و دوربرد قادر به حمل سرگلوله‌های هسته‌ای، تهدید مستقیم علیه هر یک از پایتخت‌های اروپایی است. ما این [عملیات علیه ایران] را نه تنها برای دفاع از امریکا بلکه برای دفاع از جهان آزاد انجام می‌دهیم."

به دنبال مذاکرات غیر مستقیم اسلام آباد که نتیجه‌ای در پی نداشت، ایالات متحده از دوشنبه گذشته به اینسو به محاصرۀ بنادر آبی ایران پرداخته است تا تهران را به بازگشایی کامل تنگۀ هرمز به روی ترافیک بین‌المللی وادار کند.

چین، هم صدا با ایران، محاصرۀ بنادر بحری ایران را محکوم کرده است. گوا جیاکون، سخنگوی وزارت خارجۀ چین گفت: "چین باورمند است که تنها با دستیابی به آتش‌بس جامع و توقف خصومت‌ها می‌توان شرایط اساسی را برای کاهش تنش در تنگۀ هرمز ایجاد کرد."

دونالد ترمپ یک روز پیش در پیامی در شبکۀ اجتماعی تروت سوشیل نگاشت: "چین بسیار خوشحال است که من تنگه هرمز را به‌صورت دایمی باز می‌کنم. من این کار را برای آنها و همچنان برای جهان انجام می‌دهم. این وضعیت دیگر هرگز تکرار نخواهد شد. آنان موافقت کرده‌اند که به ایران سلاح ارسال نکنند."

مسعود پزشکیان، رییس جمهور ایران، هشدار داده است که هرگونه تهدید علیه تنگه هرمز پیامدهای جدی برای تجارت جهانی خواهد داشت.