دیدبان حقوق بشر در گزارش جهانی ۲۰۲۶ خود گفته است که افغانستان در سال ۲۰۲۵ شاهد "بدتر شدن بحران بشری" بود.
در این گزارش که روز سه شنبه به نشر رسید تذکر رفته است که در سال ۲۰۲۵، طالبان با تشدید محدودیتها بر حقوق زنان و دختران و افزایش مقررات جدید برای محدود کردن آزادی رسانهها، اقدامات سرکوبگرانۀ خود را تشدید کرده اند.
دیدهبان حقوق بشر تاکید کرده است که "حکومتها باید طالبان را تحت فشار قرار دهند تا به نقض حقوق بشر در افغانستان خاتمه دهند، اما در عین حال، به افغانها کمکهای بشردوستانه فراهم کنند."
در این گزارش مشکلات ناشی از بازگشت اجباری گستردۀ مهاجرین از ایران و پاکستان، بازتاب یافته وتاکید شده است که این روند با "کاهش شدید کمک های خارجی همراه بود و میلیونها نفر را بدون غذا، سرپناه و مراقبتهای صحی کافی باقی گذاشت".
این نهاد مدافع حقوق بشر در گزارش جهانی ۲۰۲۶ خود بر موضوعات چون حقوق زنان و دختران، تنبیه بدنی، قتلهای فراقضایی، ناپدید شدنهای اجباری و شکنجه، گرایش جنسی و هویت جنسیتی، حمله بر رسانهها، جامعۀ مدنی و جوامع اقلیت، بحرانهای اقتصادی و بشری، مهاجرین افغان، حمله بر غیرنظامیان و عدالت و پاسخگویی توسط حکومت طالبان، پرداخته است.
وضعیت زنان و دختران
در گزارش جهانی ۲۰۲۶ با ابراز نگرانی از وضعیت زنان و دختران افغانستان خاطر نشان شده است که مقامات طالبان همچنان "ممنوعیت آموزش دورۀ متوسطه و عالی را برای دختران و زنان حفظ کردند."
در گزارش آمده است که وزارت امر به معروف و نهی از منکر "با منع شنیده شدن صدای زنان در تلاوت قرآن یا آواز خواندن در ملاء عام، محدودیتهای بیشتری بر آزادی بیان زنان اعمال کرد. زنانی که از این قوانین سرپیچی میکردند، با بدرفتاری و بازداشت خودسرانه مواجه می شدند.
فرشته عباسی، پژوهشگر بخش افغانستان در دیده بان حقوق بشر، گفت: "دولتها باید بر طالبان فشار وارد کنند تا آنان به نقض وحشتناک حقوق بشر در افغانستان خاتمه دهند؛ در عین حال، دولتها باید در راستای رسیدگی به بحران بشردوستانه در افغانستان و پناه دادن به مهاجران این کشور، اقدام کنند. سرکوب بیامان طالبان باید دولتها را وادار کند تا از تلاشهای معطوف به پاسخگو کردن تمام عاملان جرایم جدی در افغانستان پشتیبانی کنند."
دیدبان حقوق بشر با انتقاد از قوانین "سختگیرانهی" طالبان گفته است که این گروه قوانین تازۀ را برای محدود سازی بیشتر آزادی گشت وگذار زنان و دسترسی آنها به فضاهای عمومی وضع و اجراء کرده است.
در گزارش آمده است که کارشناسان سازمان ملل متحد، محدودیت های وضع شده از جانب طالبان را "اپارتاید جنسیتی" توصیف کردهاند.
محدودیتها بر آزادی رسانهها
از موارد دیگری که در گزارش جهانی ۲۰۲۶ دیدبان حقوق بشر به آن پرداخته شده است، اعمال محدودیت های بیشتر بر آزادی رسانهها در افغانستان است.
در این گزارش آمده است که طالبان "محدودیتهای جدیدی را بر آزادی رسانهها اعمال و منتقدان را به صورت خودسرانه، بازداشت کرده است."
دیدبان حقوق بشر اذعان داشته که "نیروهای این گروه همچنان افراد را به اتهام نقض قوانین "اخلاقی" نظیر پوشش نامناسب یا اجراء نکردن تفکیک جنسیتی محل کار، بازداشت کردهاند."
در گزاش خاطر نشان شده است که "به دلیل کاهش کمکهای خارجی و سیاستهای سرکوبگرانهی طالبان، تعداد خبرنگاران فعال در این سال کمتر بوده است."
باوجود انتقادات پیهم نهادهای مدافع حقوق بشر و رسانهها، حکومت طالبان همواره تاکید کرده اند که آزادی رسانهها در افغانستان در چوکات اصول اسلامی تامین است.
وضعیت حقوق بشر
دیدبان حقوق بشر در این گزارش با یاددهانی از "قطع چشمگیر کمکهای خارجی" به افغانستان تاکید کرده است که تعدادی از کشورها میلیونها مهاجر افغانستان را به اجبار به کشورشان برگشت دادند.
این نهاد مدافع حقوق بشر اذعان داشته که "بیش از ۲۲ میلیون افغان در معرض خطر عدم مصوونیت غذایی قرار داشتند و زنان و دختران به تناسب بیشتر، از این معضل آسیبپذیر بودند."
این نهاد تصریح کرده است که هیچ کشوری نباید افغانهایی را که با تهدید احتمالی آزار و اذیت یا تهدید جانی در افغانستان مواجه اند، به این کشور بازگرداند. کشورهای اعضای سازمان ملل متحد باید بودجهی میکانیزم تحقیقی برای افغانستان را تامین و از آن پشتیبانی کنند.
طالبان تا زمان نشر این مطلب، به گزارش جهانی ۲۰۲۶ دیدبان حقوق بشر واکنشی نشان نداده اند اما در گذشته تاکید کرده بودند که حقوق بشر در افغانستان بیش از هر زمان دیگری تامین است.
در گزارش ۵۲۹ صفحهای وضعیت حقوق بشر در جهان، که ۳۶مین گزارش این سازمان است، دیدهبان حقوق بشر وضعیت حقوق بشر در بیش از ۱۰۰ کشور را بررسی کرده است.